Στο επίκεντρο ενός ακόμη τεστ για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκεται η Χίος, με αφορμή τις προγραμματισμένες εργασίες του καλωδιακού πλοίου Ocean Link στην υφιστάμενη υποθαλάσσια σύνδεση οπτικών ινών Χίου–Λέσβου του ΟΤΕ, σε μία χρονική συγκυρία κατά την οποία η Τουρκία επαναφέρει με ένταση τις αμφισβητήσεις της στο Αιγαίο.
Το Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή επιβεβαιώνει επισήμως ότι στις 27 Αυγούστου χορηγήθηκε εξαίρεση για τη χρήση του Ocean Link, σημαίας Παναμά, προκειμένου να πραγματοποιηθούν εργασίες αποκατάστασης δύο βλαβών, καθώς και εργασίες προστασίας του καλωδίου με υποβρύχια ταφή. Πρόκειται για την ήδη υφιστάμενη τηλεπικοινωνιακή σύνδεση Χίου–Λέσβου του ΟΤΕ.
Η συγκεκριμένη τεχνική εργασία θα μπορούσε υπό διαφορετικές συνθήκες να αποτελεί μία διαδικασία χαμηλού πολιτικού ενδιαφέροντος. Ωστόσο, η εμπειρία των προηγούμενων μηνών δείχνει ότι ακόμη και η πόντιση ή η συντήρηση καλωδίων οπτικών ινών στο Αιγαίο μπορεί να μετατραπεί από την Άγκυρα σε πεδίο προβολής των τουρκικών αξιώσεων για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Από την Αστυπάλαια τώρα στη Χίο
Το ίδιο πλοίο, το Ocean Link, έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο ελληνοτουρκικού επεισοδίου.
Τον Μάιο, κατά τη διάρκεια εργασιών μεταξύ Κω και Αστυπάλαιας, τουρκική πυραυλάκατος επικοινώνησε μέσω ασυρμάτου με το καλωδιακό πλοίο, υποστηρίζοντας ότι αυτό επιχειρούσε σε περιοχή τουρκικής δικαιοδοσίας και ότι θα έπρεπε να υπάρχει τουρκική NAVTEX.
Στην επικοινωνία παρενέβη η ελληνική φρεγάτα «Αδρίας», η οποία απάντησε ότι το Ocean Link δεν βρισκόταν σε περιοχή τουρκικής δικαιοδοσίας. Το καλωδιακό πλοίο συνέχισε κανονικά τις εργασίες του, χωρίς αυτές να διακοπούν.
Ανάλογο περιστατικό είχε σημειωθεί και στις αρχές Ιανουαρίου, όταν το Ocean Link πραγματοποιούσε εργασίες οπτικής ίνας ανάμεσα σε Αμοργό και Αστυπάλαια. Τουρκική φρεγάτα είχε τότε ζητήσει μέσω ασυρμάτου στοιχεία αναγνώρισης του πλοίου, με τις εργασίες να συνεχίζονται κανονικά και παρουσία πλοίου του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στην περιοχή.
Τα προηγούμενα αυτά περιστατικά είναι και ο λόγος για τον οποίο οι εργασίες που αφορούν πλέον τη Χίο παρακολουθούνται με αυξημένο ενδιαφέρον.
Τι ακριβώς διεκδικεί η Άγκυρα
Η αντίδραση της Τουρκίας δεν αφορά το τεχνικό αντικείμενο ενός καλωδίου οπτικών ινών καθαυτό. Εντάσσεται στην ευρύτερη διαφωνία των δύο χωρών για τις θαλάσσιες ζώνες και κυρίως στην προσπάθεια της Άγκυρας να κατοχυρώνει επί του πεδίου τη δική της αντίληψη περί αρμοδιοτήτων στο Αιγαίο.
Η τουρκική πλευρά έχει προβάλει επανειλημμένως τη θέση ότι δραστηριότητες σε περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της θαλάσσια δικαιοδοσία θα πρέπει να συντονίζονται με τις τουρκικές Αρχές.
Χαρακτηριστική είναι η NAVTEX 060/26 του Ιανουαρίου, για την οποία τουρκικές πηγές έχουν αναφέρει ότι αφορά περιοχές μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας και ότι κάθε ερευνητική δραστηριότητα σε ζώνες που η Τουρκία θεωρεί δικής της αρμοδιότητας πρέπει να συντονίζεται με την Άγκυρα. Μάλιστα, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει παρουσιάσει τη συγκεκριμένη πολιτική των NAVTEX ως διαρκή και όχι ως προσωρινή επιλογή.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και ο πυρήνας της ελληνοτουρκικής διαφοράς. Η Αθήνα απορρίπτει τις συγκεκριμένες τουρκικές διεκδικήσεις και υποστηρίζει ότι δεν μπορεί μία τουρκική NAVTEX ή μία μονομερής δήλωση να παράγει δικαιώματα σε βάρος ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και αρμοδιοτήτων.
Η Χίος σε ένα πολύ μεγαλύτερο δίκτυο
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν εξεταστεί μαζί με τον ευρύτερο σχεδιασμό για τις ψηφιακές υποδομές του Αιγαίου.
Η Χίος βρίσκεται στο κέντρο του ευρωπαϊκού έργου SEA-SPINE – High-speed Submarine Backbone for islands of the Aegean Sea, το οποίο χρηματοδοτείται από τον μηχανισμό Connecting Europe Facility της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το έργο προβλέπει επτά νέες υποθαλάσσιες συνδέσεις οπτικών ινών, συνολικού μήκους περίπου 563 χιλιομέτρων, με στόχο να συνδεθούν 11 ελληνικά νησιά και να ενισχυθεί τόσο η χωρητικότητα των δικτύων όσο και η εφεδρεία τους σε περίπτωση βλάβης.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται δύο γραμμές με άμεσο ενδιαφέρον για τη Χίο: η σύνδεση Καρυστίας Ευβοίας–Χίου και η σύνδεση Χίου–Λέσβου.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη πρέπει, πάντως, να διαχωριστεί από τις εργασίες για τις οποίες δόθηκε η άδεια στις 27 Αυγούστου. Η άδεια του Λιμενικού αφορά αποκατάσταση δύο βλαβών στην υφιστάμενη γραμμή ΟΤΕ Χίου–Λέσβου, ενώ το SEA-SPINE είναι το ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανάπτυξης νέων υποθαλάσσιων υποδομών.
Οι οπτικές ίνες ως κρίσιμη υποδομή
Τα υποθαλάσσια καλώδια αποτελούν πλέον κρίσιμη υποδομή για τη λειτουργία των νησιών, καθώς από αυτά εξαρτώνται οι τηλεπικοινωνίες, οι ψηφιακές υπηρεσίες, η πρόσβαση σε υποδομές cloud και η δυνατότητα ανάπτυξης δικτύων νέας γενιάς.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το SEA-SPINE αποσκοπεί όχι μόνο στην αύξηση της ταχύτητας και της χωρητικότητας, αλλά και στη δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών σε περίπτωση βλάβης, ενισχύοντας τη συνολική ανθεκτικότητα των δικτύων. Το έργο σχεδιάζεται, μεταξύ άλλων, για να υποστηρίξει μελλοντικές υποδομές 5G και 6G, αλλά και υπηρεσίες όπως η τηλεϊατρική και η εξ αποστάσεως εκπαίδευση.
Επομένως, η γεωπολιτική διάσταση των καλωδίων δεν είναι αμελητέα. Η δυνατότητα μιας χώρας να αναπτύσσει, να συντηρεί και να προστατεύει τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές της στα νησιά συνδέεται πλέον άμεσα με την οικονομική δραστηριότητα, την ασφάλεια και τη λειτουργία του κράτους.
Σε περίοδο νέας έντασης
Οι εργασίες στη Χίο συμπίπτουν με μία ευρύτερη επιδείνωση του κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Την 1η Σεπτεμβρίου η Ελλάδα προχώρησε στην έκδοση αντι-NAVTEX, έπειτα από τουρκική ναυτική οδηγία για έρευνες του ερευνητικού «Μαρμαρά» νοτιοδυτικά του Καστελόριζου. Η ελληνική πλευρά υποστήριξε ότι τμήμα της περιοχής εμπίπτει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και ότι ο αρμόδιος σταθμός για τις ναυτιλιακές οδηγίες είναι αυτός του Ηρακλείου.
Μία ημέρα αργότερα, ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επανέφερε δημοσίως το ζήτημα της στρατιωτικής παρουσίας στα ελληνικά νησιά, ζητώντας από την Ελλάδα να «αλλάξει πορεία» και να σταματήσει αυτό που η Άγκυρα χαρακτηρίζει στρατιωτικοποίηση νησιών τα οποία θεωρεί ότι τελούν υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.
Η ελληνική κυβέρνηση απάντησε σε υψηλούς τόνους. Στις 3 Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, έκανε λόγο για πρόσφατη κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων στο Αιγαίο.
«Δεν θα δεχθεί, όμως, και υποδείξεις από κανέναν για το πώς θα ενισχύσει την αμυντική της θωράκιση», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναφερόμενος στην Ελλάδα.
Στην ίδια περίοδο εντάσσεται και η συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ της Ελλάδας με το Ισραήλ για το νέο πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας στο πλαίσιο της «Ασπίδας του Αχιλλέα», εξέλιξη που προστίθεται στη συνολική αναδιάταξη των ισορροπιών ασφαλείας στην περιοχή.
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
