Με κατάμεστη την αίθουσα συνεδρίων του Ομηρείου Πνευματικού Κέντρου Δήμου Χίου, τόσο το πρωί όσο και το απόγευμα της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου, ξεκίνησε το 11ο Συμπόσιο Κινητών Μονάδων Ψυχικής Υγείας, το οποίο διοργανώνει φέτος στο νησί μας το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου Χίου, γιορτάζοντας τη συμπλήρωση 30 χρόνων λειτουργίας του.
Στο συμπόσιο συμμετέχουν επιστήμονες του κλάδου της Ψυχιατρικής και κοινωνικοί λειτουργοί από ολόκληρη την Ελλάδα, τόσο ως ομιλητές όσο και ως σύνεδροι, για τρεις ημέρες, από την Παρασκευή 6 έως και την Κυριακή 8 Νοεμβρίου. Οι εργασίες φιλοξενούνται στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο, ενώ το πρόγραμμα περιλαμβάνει και μία εορταστική δεξίωση το βράδυ του Σαββάτου, στο ξενοδοχείο Aegean Dream, στον Καρφά, με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την ίδρυση του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου στη Χίο.
«Γιορτάζουμε», όπως τόνισε η διευθύντρια και ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου, Βιβή Σιδηροφάγη, προλογίζοντας τις εργασίες της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου 2026, το απόγευμα, στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο, «επειδή όλα αυτά τα χρόνια έχουμε καταφέρει να εξυπηρετήσουμε 12.000 άτομα, χωρίς να υπολογίζονται τα μέλη των οικογενειών τους, που τα θεωρούμε πάντα συνοδοιπόρους μας. Πάνω από 30.000 άτομα έχουν συμμετάσχει στις δράσεις ενημέρωσης της κοινότητας και ευαισθητοποίησης σε θέματα ψυχικής υγείας, 1.850 άτομα έχουν εκπαιδευτεί στα εκπαιδευτικά μας προγράμματα και είναι επαγγελματίες ψυχικής υγείας και εκπαίδευσης, ενώ σήμερα είμαστε 118 συνάδελφοι στο Κέντρο Παιδιού και Εφήβου, τόσο εδώ όσο και στην Αθήνα. Πριν από 30 χρόνια ήμασταν μετρημένοι στα δάχτυλα και αγωνιζόμασταν για τη σύσταση του Κέντρου».
Πρόσθεσε ότι «νιώθουμε μεγάλη χαρά που έχουμε καταφέρει να ακολουθούμε το αρχικό μας όραμα, που είναι η κάλυψη των αναγκών των ανθρώπων, πιστεύοντας ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και έχει δικαίωμα να λαμβάνει τις υπηρεσίες που του χρειάζονται, εκεί όπου ζει».
Θέμα του συμποσίου είναι «Οι Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας σε περιβάλλον κρίσης». Όπως εξήγησε στην ομιλία της η Ηλιάνα Φύλλα, ψυχίατρος, επιστημονικά υπεύθυνη της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Χίου και πρόεδρος του Συμποσίου, οι Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας αποτελούν βασική υπηρεσία Κοινοτικής Ψυχιατρικής, η οποία στηρίζεται στην αντίληψη ότι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας πρέπει να βρίσκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στους ανθρώπους που τις έχουν ανάγκη, στον τόπο όπου ζουν, και να μην περιορίζονται αποκλειστικά στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Οι Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας ξεκίνησαν να λειτουργούν πειραματικά το 1980, με πρωτοβουλία του καθηγητή Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλου, και θεσμοθετήθηκαν το 1999. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σημαντική υπηρεσία, κυρίως για την ύπαιθρο, τις απομακρυσμένες περιοχές και τα νησιά, όπως η Χίος.
Η λειτουργία τους βασίζεται σε διεπιστημονικές ομάδες, οι οποίες στελεχώνονται από ψυχιάτρους, παιδοψυχιάτρους, ψυχολόγους, νοσηλευτές και κοινωνικούς λειτουργούς. Οι επαγγελματίες αυτοί επισκέπτονται, σε προκαθορισμένες ημερομηνίες, Κέντρα Υγείας, αγροτικά ιατρεία, απομακρυσμένα χωριά, καθώς και νησιά όπως οι Οινούσσες και τα Ψαρά, πραγματοποιώντας, όπου χρειάζεται, ακόμη και κατ’ οίκον παρεμβάσεις.
Με αυτόν τον τρόπο λειτουργούν οι Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας σε ολόκληρη την Ελλάδα, ακολουθώντας την ίδια πρακτική και στη Χίο.
Παρότι, για γραφειοκρατικούς λόγους, στη Χίο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται η ονομασία «Κέντρο Παιδιού και Εφήβου», οι υπηρεσίες που παρέχονται πλέον καλύπτουν τόσο τα παιδιά όσο και τους ενήλικες.
Το 2008 ξεκίνησε ένας θεσμός που συνδέει μεταξύ τους όλες τις Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας της χώρας, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να συναντώνται, να ανταλλάσσουν εμπειρίες και να προωθούν και να τεκμηριώνουν το έργο τους μέσα από επιστημονικά συνέδρια.
Το πρώτο συμπόσιο πραγματοποιήθηκε στην Άμφισσα το 2008 και, δεκαοκτώ χρόνια αργότερα, η Χίος φιλοξενεί το 11ο Συμπόσιο, γεγονός που αποτελεί ιδιαίτερη τιμή αλλά και σημαντική πρόκληση για το νησί. Στην επιστημονική επιτροπή συμμετέχουν καθηγητές από πανεπιστήμια της Πάτρας, των Ιωαννίνων, της Θράκης και της Θεσσαλονίκης.
Πρόκειται για μία σημαντική συνάντηση στον χώρο της Κοινοτικής Ψυχιατρικής, καθώς αυτό το Σαββατοκύριακο βρίσκονται στη Χίο ειδικοί επιστήμονες της Ψυχικής Υγείας από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη, τα Ιόνια Νησιά, τις Κυκλάδες, το Βόρειο Αιγαίο, τη Θεσσαλία και την Ήπειρο, καθώς και από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου παραδοσιακά υπάρχει μεγαλύτερη συγκέντρωση υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Στη Χίο εκπροσωπούνται 18 από τις συνολικά 25 Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας που λειτουργούν πανελλαδικά.
Οι διοργανωτές και οι ομιλητές υπογράμμισαν τη σημασία του γεγονότος ότι κατάφεραν να συναντηθούν στη Χίο πριν από το προγραμματισμένο κλείσιμο του αεροδρομίου, καθώς μέχρι και την πραγματοποίηση της διοργάνωσης υπήρχε έντονη ανησυχία για το εάν θα ήταν εφικτή η μετακίνηση των συμμετεχόντων.
Το συγκεκριμένο επιστημονικό συνέδριο αποτελεί, επομένως, μία ακόμη ένδειξη των σημαντικών δράσεων που μπορούν να φιλοξενούνται στη Χίο, όταν το νησί διαθέτει απρόσκοπτη συγκοινωνιακή σύνδεση και δεν βρίσκεται αντιμέτωπο με συνθήκες συγκοινωνιακής απομόνωσης.
Το 11ο Συμπόσιο Κινητών Μονάδων Ψυχικής Υγείας, που πραγματοποιείται στη Χίο από τις 6 έως τις 8 Νοεμβρίου, τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας και του Δήμου Χίου. Την ευθύνη της προετοιμασίας και της υλοποίησής του ανέλαβε το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου Χίου, ενώ τη συνδιοργάνωση υποστήριξε η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.
Χαιρετισμούς μέσω επιστολών, τόσο για την έναρξη του Συμποσίου όσο και για τη συμπλήρωση 30 χρόνων λειτουργίας του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου, απέστειλαν ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, ο βουλευτής Χίου Νότης Μηταράκης και ο συνεργάτης του υπουργού Υγείας Χρυσόστομος Σατσούλης.
Στις εργασίες του Συμποσίου, το απόγευμα της Παρασκευής, παρευρέθηκαν ο βουλευτής Χίου Σταύρος Μιχαηλίδης, ο αντιπεριφερειάρχης Χίου Παντελής Βρουλής και ο αντιδήμαρχος Πρόνοιας και Παιδικής Μέριμνας Αργύρης Γιαμμάς, ο οποίος παρέμεινε μέχρι την ολοκλήρωση των εργασιών, αργά το βράδυ.
Παρόντες ήταν ακόμη εκπρόσωπος της ΔΥΠΕ, εκπρόσωπος της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας, πρόεδροι συλλόγων και φορέων του νησιού, καθώς και πολλοί συνεργάτες και συνοδοιπόροι του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου, το οποίο αναπτύσσει εδώ και 30 χρόνια σημαντική δραστηριότητα στον τομέα της ψυχικής υγείας, προσφέροντας ουσιαστικές υπηρεσίες στην τοπική κοινωνία.
Το κεντρικό θέμα του Συμποσίου, «Οι Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας σε περιβάλλον κρίσης», αφορά τις ανθρωπογενείς και περιβαλλοντικές κρίσεις που δημιουργούν ιδιαίτερες ανάγκες στους πληθυσμούς που επηρεάζονται από αυτές. Τέτοιες περιπτώσεις είναι οι πλημμύρες, οι σεισμοί και οι πυρκαγιές, όπως εκείνες που έχουν πλήξει επανειλημμένα τη Χίο και, μάλιστα, πρόσφατα, αφήνοντας έντονο ψυχολογικό αποτύπωμα στους ανθρώπους που τις βίωσαν από κοντά.
Οι υπηρεσίες και οι Κινητές Μονάδες Ψυχικής Υγείας που δραστηριοποιούνται στις τοπικές κοινωνίες, όπως και στη Χίο, καλούνται να αντιμετωπίσουν τις ψυχολογικές συνέπειες αυτών των κρίσεων και να στηρίξουν τους ανθρώπους που έχουν επηρεαστεί.
Οι Μονάδες αυτές, συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου, βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τον πληθυσμό, αναγνωρίζουν τις ανάγκες του και σχεδιάζουν δράσεις πρόληψης και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.
Μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που έπληξε τη Χίο το καλοκαίρι του 2025, το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου πραγματοποίησε μία εκτεταμένη παρέμβαση σε δέκα Δημοτικά Σχολεία του νησιού. Εξειδικευμένοι επαγγελματίες συνομίλησαν με τα παιδιά, δίνοντάς τους την ευκαιρία να εκφράσουν όσα βίωσαν, καθώς συχνά οι δικές τους εμπειρίες και ανάγκες δεν αναδεικνύονται στον βαθμό που θα έπρεπε.
Μέσα από τη συγκεκριμένη δράση διαπιστώθηκε ότι αρκετά παιδιά παρουσίαζαν στοιχεία μετατραυματικού στρες. Για τον λόγο αυτό, η Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας αύξησε τις επισκέψεις της στην Αμανή και σε άλλες περιοχές της Χίου, ανταποκρινόμενη στις αυξημένες ανάγκες ψυχολογικής υποστήριξης.
Παράλληλα, τα παιδιά των σχολείων που συμμετείχαν στη δράση δημιούργησαν εικαστικά έργα και ζωγραφιές, αποτυπώνοντας τα συναισθήματα και τις σκέψεις τους για τη μεγάλη πυρκαγιά που συγκλόνισε το νησί. Μέσα από τη δημιουργική αυτή διαδικασία είχαν τη δυνατότητα να εκφράσουν και να εκτονώσουν μέρος της ψυχικής έντασης που είχαν βιώσει.
Τα έργα παρουσιάστηκαν σε ανοιχτή έκθεση στην Αμανή, δίνοντας την ευκαιρία στους επισκέπτες να αντιληφθούν, μέσα από τη ματιά των παιδιών, τον τρόπο με τον οποίο εκείνα βίωσαν τη φωτιά και τις συνέπειές της.
Κατά τη διάρκεια των ομιλιών και των εργασιών του Συμποσίου, πανεπιστημιακοί καθηγητές και επαγγελματίες της Ψυχικής Υγείας μοιράστηκαν μεταξύ τους, αλλά και με το κοινό του νησιού που παρακολούθησε τις εργασίες, καλές πρακτικές Κοινοτικής Ψυχιατρικής που αφορούν παιδιά, εφήβους και ενήλικες. Συζητήθηκαν ακόμη ζητήματα που σχετίζονται με την ποιότητα και το μέλλον των Κινητών Μονάδων Ψυχικής Υγείας, ενώ ανταλλάχθηκαν εμπειρίες και προβληματισμοί με στόχο την περαιτέρω βελτίωση των υπηρεσιών τους.
Οι ομιλίες παρουσίασαν ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον. Ενδεικτικά, αξίζει να αναφερθούν οι εισηγητές του απογεύματος της Παρασκευής, καθώς και τα θέματα που ανέπτυξαν.
Την κεντρική ομιλία της Παρασκευής πραγματοποίησε ο Ανδρέας Μιχαηλίδης, ιατρός ρευματολόγος και διδάκτορας Ιστορίας της Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Ο Ανδρέας Μιχαηλίδης αναφέρθηκε στα πρώτα βήματα της Ψυχιατρικής στην Ελλάδα, καθώς και στο Ψυχιατρικό Τμήμα κατά την ίδρυση του Σκυλίτσειου Νοσοκομείου Χίου. Παρουσίασε τις υποτυπώδεις, συχνά σκληρές και απάνθρωπες μεθόδους που εφαρμόζονταν στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν για την αντιμετώπιση των ψυχικών ασθενειών, οι οποίες επικεντρώνονταν περισσότερο στον εγκλεισμό και τον περιορισμό των ασθενών παρά στη θεραπεία, την ανακούφιση και την κοινωνική τους επανένταξη.
Πραγματοποιώντας μία ιστορική αναδρομή από τις απαρχές της Ψυχιατρικής μέχρι σήμερα, υπογράμμισε τη σημασία του εκσυγχρονισμού των υπηρεσιών ψυχικής υγείας κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Αναφέρθηκε, επίσης, στη συμβολή των Κινητών Μονάδων Ψυχικής Υγείας σε ολόκληρη την Ελλάδα, αλλά και στο έργο του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου και άλλων αντίστοιχων δομών, οι οποίες προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες στους πολίτες.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, επισήμανε ότι η αντιμετώπιση των ψυχικών ασθενειών έχει μεταβληθεί ουσιαστικά, καθώς από την κοινωνική απομόνωση και τον εγκλεισμό των ασθενών του παρελθόντος, η σύγχρονη Ψυχιατρική έχει πλέον στραφεί προς την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την ένταξή τους στην κοινωνία.
Ακολούθησαν ομιλίες στο πλαίσιο στρογγυλής τράπεζας και διάλογος του κοινού με τους εισηγητές, κατά τον οποίο παρουσιάστηκε ο χάρτης των ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών της Ελλάδας και της Χίου, καθώς και οι τρόποι συνεργασίας και διασύνδεσής τους, με στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Μεταξύ των ομιλητών ήταν η Σ. Γρέγου, από τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας Χίου, καθώς και στελέχη της Ψυχιατρικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Χίου, όπως ο Δρ. Άγγελος Ζαπάντης, ψυχίατρος-σεξολόγος, και η Ελένη Βουτιέρου, ψυχίατρος και διευθύντρια. Συμμετείχε ακόμη ο Δημήτρης Κουτσουράκης, νοσηλευτής, εκπαιδευτής ΣΑΕΚ του Γενικού Νοσοκομείου Χίου και πρόεδρος του ΚοιΣΠΕ Χίου.
Οι εισηγήσεις ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι Μονάδες Ψυχικής Υγείας, ο Ξενώνας στο Νεχώρι, ο ΚοιΣΠΕ, το Κέντρο Παιδιού και Εφήβου και άλλες αντίστοιχες δομές στη ζωή των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην κοινωνική και επαγγελματική τους ένταξη, καθώς και στη στήριξη των οικογενειών τους.
Τέλος, η Μαρίνα Κυριάκου μίλησε με την ιδιότητα της εκπροσώπου των εργαζομένων του Κέντρου Πρόληψης Χίου «Ναυτίλος», αλλά και ως μέλος του Πανελλαδικού Σωματείου Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης.
Υπογράμμισε τον ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο των Κινητών Μονάδων Ψυχικής Υγείας στην περιφέρεια, επισημαίνοντας τη συμβολή τους στην προαγωγή της ψυχικής υγείας του πληθυσμού.
Όπως ανέφερε, οι εργαζόμενοι του Κέντρου Πρόληψης επιθυμούσαν έντονα να συμμετάσχουν στο συγκεκριμένο Συμπόσιο, προκειμένου να συμβάλουν, μέσα από τις εμπειρίες και τις διαπιστώσεις τους, στη συζήτηση για τον υποστηρικτικό ρόλο των Κέντρων Πρόληψης και τη σημασία της δικτύωσης των τοπικών κοινωνιών.
Ωστόσο, η ίδια κατήγγειλε ότι, στη νέα πραγματικότητα που βιώνουν τα Κέντρα Πρόληψης μετά την ψήφιση του Νόμου 5129/2024 και την ίδρυση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), επικρατούν συνθήκες λογοκρισίας και αυταρχικότητας.
Εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους οι εργαζόμενοι δεν κατέστη δυνατόν να συμμετάσχουν στο Συμπόσιο, υποστήριξε ότι ο ΕΟΠΑΕ δεν ενέκρινε τη συμμετοχή τους, χαρακτηρίζοντας την απόφαση αυτή τιμωρητική απέναντι στους εργαζομένους, επειδή διαμαρτύρονται για την προοπτική κλεισίματος των Κέντρων Πρόληψης στο τέλος του 2027.
Η Μαρίνα Κυριάκου εξέφρασε την έντονη αντίθεσή της σε αυτή την προοπτική, υπογραμμίζοντας ότι τα Κέντρα Πρόληψης εξακολουθούν να αποτελούν αναγκαίες δομές για τις τοπικές κοινωνίες και ότι η συνέχιση της λειτουργίας τους είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Δημήτρης Ζαφείρης
Οι ειδήσεις σήμερα Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
