Κάθε χρόνο, στις 20 Σεπτεμβρίου, τιμάται η Ημέρα της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος. Η 13η και η 14η Σεπτεμβρίου 1922 είναι οι ημέρες της Καταστροφής της Σμύρνης, όταν χιλιάδες Έλληνες Ορθόδοξοι Χριστιανοί της Μικράς Ασίας σφαγιάστηκαν από τους Νεότουρκους, ενώ πλήθη κατατρεγμένων προσφύγων, αντιμετωπίζοντας αμέτρητους κινδύνους, δυσκολίες και βάσανα, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες.
Μέσα σε πυροβολισμούς, φωτιές και σφαγές, έφυγαν με όποιο μέσο κατάφεραν να βρουν. Όσοι διέθεταν δικά τους καΐκια θεωρήθηκαν τυχεροί. Έφθασαν στη Χίο, τη Σάμο, τη Μυτιλήνη, την Καβάλα, τη Θεσσαλονίκη, τον Πειραιά, την Αθήνα και σε ολόκληρη την Ελλάδα, όπου, σιγά-σιγά, ξανάχτισαν τα σπιτικά και τη ζωή τους, κρατώντας πάντοτε στην καρδιά και στη σκέψη τους τις αλησμόνητες πατρίδες: την Αγία Παρασκευή, τα Αλάτσατα, τη Σμύρνη, τον Τσεσμέ, την Κάτω Παναγιά και τόσες άλλες.
Με το πανάρχαιο ιωνικό πνεύμα τους συνέβαλαν στην αναγέννηση του ελλαδικού χώρου μέσα από τις τέχνες, τα γράμματα, τις επιστήμες, τις επιχειρήσεις και τη ναυτιλία, «πλέκοντας τους καημούς τους ψιλοβελονιά», στις φτωχογειτονιές της Καλλιθέας, της Νέας Ιωνίας, της Νέας Μηχανιώνας, της Δραπετσώνας, της Κοκκινιάς, της Καλλίπολης, του Χατζηκυριάκειου και της Νέας Φιλαδέλφειας. Στη Χίο, εγκαταστάθηκαν μεταξύ άλλων στην Αγία Παρασκευή Καστέλλου, στο Κάστρο, στην Τουρλωτή, στον Φραγκομαχαλά, στη Φάρκαινα, στην Ευρετή και στο Βαρβάσι.
Γι’ αυτό και κάθε χρόνο ο «Φάρος Βαρβασίου» πρωτοστατεί στη διοργάνωση του Μνημοσύνου Σφαγιασθέντων και Απολεσθέντων Προσφύγων, στη «χωριό-κκλησιά» του, τον Άγιο Χαράλαμπο, καθώς και σχετικών τιμητικών εκδηλώσεων, την προηγούμενη ή την επόμενη ημέρα. Παραδοσιακοί χοροί, θεατρικά δρώμενα και διηγήσεις αναβιώνουν τη ζωή στις αλησμόνητες πατρίδες των Μικρασιατών προσφύγων, οι οποίοι όχι μόνο αγάπησαν τη Χίο, όπως και όλα τα άλλα μέρη στα οποία εγκαταστάθηκαν στον ελλαδικό χώρο, αλλά άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους μέσα από το ελληνικό ιωνικό πνεύμα, το οποίο διατηρείται από την κλασική αρχαιότητα έως σήμερα σε πολλές πτυχές της καθημερινής ζωής και της ελληνικής κοινωνίας.
Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, στον Ιερό Ναό Αγίου Χαραλάμπους Βαρβασίου, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Χίου, Ψαρών και Οινουσσών κ. Μάρκου, πραγματοποιήθηκε μνημόσυνο για τους σφαγιασθέντες και απολεσθέντες της Μικρασιατικής Καταστροφής και τους Έλληνες Ορθόδοξους Χριστιανούς πρόσφυγες του 1922.
Στο κήρυγμα της ημέρας προς τους πιστούς, ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στον Άγιο Ευστάθιο, του οποίου η μνήμη τιμάται αυτή την ημέρα, επισημαίνοντας παράλληλα ότι πρόκειται για ημέρα εορτασμού πολλών Αγίων, καθώς και για την ημέρα μνήμης του Αγίου Ιερομάρτυρος Χρυσοστόμου, Μητροπολίτη Σμύρνης, αλλά και για την πρώτη Κυριακή μετά την εορτή της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού.
Κατά το Μνημόσυνο των Σφαγιασθέντων και Απολεσθέντων Μικρασιατών Προσφύγων, ο Σεβασμιώτατος σχολίασε, επίσης, ότι τα γεγονότα στο λιμάνι της Σμύρνης, το 1922, δεν αποτέλεσαν έναν απλό «συνωστισμό», αναφερόμενος στη σχετική διατύπωση που είχε προκαλέσει αντιδράσεις σε σχολικό βιβλίο Ιστορίας πριν από μερικά χρόνια.
Με την ολοκλήρωση της Θείας Λειτουργίας, ο ιστορικός Μιχάλης Βαρλάς εκφώνησε επίκαιρη ομιλία, αναφερόμενος στις ιστορικές συνθήκες και στα γεγονότα που οδήγησαν στη μεγαλύτερη, όπως τη χαρακτήρισε, καταστροφή που υπέστη ο Ελληνισμός μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Παράλληλα, υπογράμμισε τη συμβολή των προσφύγων στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη της Ελλάδας, επισημαίνοντας τη δραστηριοποίησή τους στις τέχνες, στον πολιτισμό, στις επιχειρήσεις, στα εργοστάσια και στις φάμπρικες, στη ναυτιλία και γενικότερα στην οικονομία.
Οι άνθρωποι αυτοί, αφήνοντας πίσω τις περιουσίες τους στην απέναντι ακτή, διέσωσαν, πάνω απ’ όλα, τη μνήμη και την πολιτιστική τους ταυτότητα. Μαζί τους έφεραν τις ιερές εικόνες των προγόνων τους, μεταξύ των οποίων εκείνες του Αγίου Χαραλάμπους, της Αγίας Παρασκευής, της Ευαγγελίστριας και του Αγίου Ελευθερίου, από την Κρήνη, τον Τσεσμέ και τη Σμύρνη. Μαζί με αυτές διατήρησαν ζωντανή τη συλλογική μνήμη των τόπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν.
Οι εικόνες αυτές, που μεταφέρθηκαν στις προσφυγικές γειτονιές της Χίου, συγκεντρώθηκαν το πρωί της Κυριακής, 20 Σεπτεμβρίου 2026, στον Ιερό Ναό Αγίου Χαραλάμπους Βαρβασίου, όπου συνόδευσαν την Επιμνημόσυνη Δέηση που τελέστηκε μετά τη Θεία Λειτουργία, στο προαύλιο του ναού και μπροστά από το Μνημείο των Απολεσθέντων και Σφαγιασθέντων της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Στο σημείο, η πρόεδρος του «Φάρου Βαρβασίου», Γεωργία Χούλη, κατέθεσε στεφάνι εκ μέρους του συλλόγου και της συνοικίας του Βαρβασίου, παρουσία των τοπικών Αρχών, εκπροσώπων της Πολιτείας, του Στρατού και των Σωμάτων Ασφαλείας, οι οποίοι είχαν παρακολουθήσει από το πρωί τη Θεία Λειτουργία.
Μεταξύ άλλων, παρέστησαν ο Δήμαρχος Χίου Γιάννης Μαλαφής, ο Αντιπεριφερειάρχης Παντελής Βρουλής, ο Θεματικός Αντιπεριφερειάρχης Παντελής Μπουρνιάς, εκπρόσωποι των βουλευτών Χίου, ο πρώην Αντιπεριφερειάρχης Παντελής Μπουγδάνος, ο Ταξίαρχος Χίου, καθώς και εκπρόσωποι του Λιμενικού Σώματος, του Πολεμικού Ναυτικού και της Αστυνομικής Διεύθυνσης Χίου.
Παρέστησαν, επίσης, τιμητικό στρατιωτικό άγημα, η Φιλαρμονική του Δήμου Χίου, πολιτιστικοί και αθλητικοί σύλλογοι, μεταξύ των οποίων οι σύλλογοι Αγίου Γεωργίου Φρουρίου, Αγιοπαρασκευουσίων Κρήνης Μικράς Ασίας Αγίας Παρασκευής Καστέλλου, ο Γεώργιος Βούρος Λιβαδίων, ο πρόεδρος του Λέοντα Αλλάτιου, Κώστας Τριαντάφυλλος, ο Βαρβασιακός Αθλητικός Σύλλογος, ο Μικρασιατικός Αθλητικός Σύλλογος, ο «Δεσμός» Φραγκομαχαλά, ο Σύλλογος Αξιωματικών Στρατού εν Αποστρατεία, ο Σύλλογος Εφέδρων Αξιωματικών Στρατού, ο Σύλλογος Θρακομακεδόνων Χίου, ο Σύλλογος Κρητών Χίου και, φυσικά, ο «Φάρος Βαρβασίου», ο οποίος είχε και την ευθύνη της διοργάνωσης.
Μετά την κατάθεση στεφάνου στο Μνημείο, που βρίσκεται στο προαύλιο του Ιερού Ναού Αγίου Χαραλάμπους, και αφού προσφέρθηκε το καθιερωμένο κέρασμα στο Πνευματικό Κέντρο της Εκκλησίας, η ιερά πομπή με τις ιερές εικόνες των αλησμόνητων πατρίδων της Μικράς Ασίας, τοποθετημένες σε στρατιωτικά τζιπ, κατευθύνθηκε στον έφιππο ανδριάντα του Στρατηγού Νικολάου Πλαστήρα, στην Μπέλα Βίστα, κοντά στον Ναυτικό Όμιλο Χίου.
Στο άγαλμα του «Σεϊτάν Καπετάν», του «Μαύρου Καβαλάρη», όπως ήταν γνωστός ο Στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας, έγινε αναφορά στη δράση του κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία και στην άφιξή του στη Χίο με συντεταγμένο το στρατιωτικό τάγμα του, συμβάλλοντας, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκδήλωση, στη διάσωση πολλών αμάχων προσφύγων, ηλικιωμένων, γυναικών και παιδιών.
Στο ίδιο σημείο τελέστηκε Επιμνημόσυνη Δέηση υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του Στρατηγού Νικολάου Πλαστήρα, ενώ έγινε αναφορά και στη μετέπειτα πολιτική διαδρομή του ως Πρωθυπουργού της Ελλάδας, καθώς και στον λιτό τρόπο ζωής του.
Στεφάνια στον έφιππο ανδριάντα του Στρατηγού Νικολάου Πλαστήρα κατέθεσαν οι τοπικές Αρχές της Χίου που προαναφέρθηκαν, καθώς και εκπρόσωποι πολιτιστικών συλλόγων.
Αμέσως μετά, η πομπή κατευθύνθηκε στον βόρειο λιμενοβραχίονα, στον κόκκινο φάρο, όπου υψώνεται η μεγάλη ελληνική σημαία κατά τις εθνικές εορτές. Από εκεί, εκπρόσωποι των πολιτικών και στρατιωτικών Αρχών της Χίου, μαζί με την πρόεδρο του «Φάρου Βαρβασίου», επιβιβάστηκαν σε σκάφος και ανοίχτηκαν λίγο έξω από το λιμάνι της Χίου, με κατεύθυνση προς τις απέναντι μικρασιατικές ακτές.
Στα ανοιχτά πραγματοποιήθηκε η ρίψη τιμητικού στεφάνου στα νερά του Αιγαίου, από τα οποία πέρασαν χιλιάδες πρόσφυγες με καΐκια και βάρκες, προκειμένου να φθάσουν στη Χίο και να σωθούν από την καταστροφή.
Την εκδήλωση πραγματοποίησε, όπως κάθε χρόνο, ο «Φάρος Βαρβασίου», με την υποστήριξη και τη συνδιοργάνωση της Περιφερειακής Ενότητας Χίου και του Δήμου Χίου.
Τον συντονισμό των εκδηλώσεων επιμελήθηκαν η πρόεδρος του Μορφωτικού Συνδέσμου Βαρβασίου Χίου – Βιβλιοθήκη «Ο Φάρος», Γεωργία Χούλη, και ο εκπαιδευτικός και πρόεδρος του Συλλόγου Αγιοπαρασκευουσίων Κρήνης Μικράς Ασίας Αγίας Παρασκευής Καστέλλου, Κώστας Μιμίδης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο Μνημείο, το οποίο βρίσκεται στο προαύλιο του Ιερού Ναού Αγίου Χαραλάμπους Βαρβασίου, αναγράφονται οι αλησμόνητες πατρίδες των Μικρασιατών προσφύγων. Τις ονομασίες τους ανέφερε μία προς μία, κατά την Επιμνημόσυνη Δέηση, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χίου, Ψαρών και Οινουσσών κ. Μάρκος:
Άγιος Δημήτρης, Αγία Παρασκευή, Άδανα, Αϊδίνιο, Αλάτσατα, Βουρλά, Έφεσος, Ικόνιο, Καισάρεια, Κάτω Παναγιά, Κρήνη, Κυδωνίες, Λιθρί, Μελί, Πόντος, Σμύρνη.
Ως επίλογος, παρατίθεται μία φράση από το βιβλίο του Γιώργη Διλμπόη, «Ο Άνεμος της Παλικαριάς», το οποίο αναφέρεται στη Μικρασιατική Καταστροφή και στην έλευση των προσφύγων στη Χίο. Πρόκειται για τη μαρτυρία ηλικιωμένης γυναίκας από το Βαρβάσι, η οποία, μιλώντας στον συγγραφέα για τον Στρατηγό Νικόλαο Πλαστήρα, ανέφερε:
«Πολλές φορές τον είχα δει να επιστρέφει νικητής... Ποτέ άλλοτε δεν μου φάνηκε τόσο ηρωικός, όσο τούτη τη φορά που γύρισε νικημένος, και έσωσε τόσο κόσμο φέρνοντάς τον στη Χίο»!
Δημήτρης Ζαφείρης
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
