Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 102 ετών η Μαργαρίτα Παπανδρέου, πρώτη σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου και μητέρα τεσσάρων παιδιών, του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Α. Παπανδρέου, της Σοφίας Παπανδρέου, του ευρωβουλευτή Νίκου Παπανδρέου και του Ανδρέα – Αντρίκου Παπανδρέου. Η είδηση του θανάτου της έγινε γνωστή την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου 2026.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου είχε γεννηθεί στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 και, κατά συνέπεια, απεβίωσε μόλις δώδεκα ημέρες πριν συμπληρώσει τα 103 χρόνια ζωής. Τον Σεπτέμβριο του 2025 είχε γιορτάσει τα 102α γενέθλιά της, με τον γιο της Γιώργο Παπανδρέου να της αφιερώνει δημόσια ευχές.
Η διαδρομή της δεν περιορίστηκε στη μακρόχρονη κοινή ζωή της με τον Ανδρέα Παπανδρέου και στην παρουσία της δίπλα σε μία από τις κεντρικότερες πολιτικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής Ελλάδας. Για δεκαετίες ανέπτυξε αυτόνομη κοινωνική δράση, έχοντας ιδιαίτερη παρουσία στο οργανωμένο γυναικείο κίνημα και στις διεκδικήσεις για την ισότητα των φύλων.
Από το Ιλινόις στην Ελλάδα
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου, το γένος Μάργκαρετ Τσαντ, γεννήθηκε στο Όουκ Παρκ του Ιλινόις στις Ηνωμένες Πολιτείες, στις 30 Σεπτεμβρίου 1923. Ήταν η μεγαλύτερη από πέντε αδελφές και μεγάλωσε στην ευρύτερη περιοχή του Σικάγου.
Σπούδασε δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημόσια Υγεία. Σύμφωνα με βιογραφικές αναφορές της ίδιας περιόδου, πριν από τον γάμο της είχε δραστηριοποιηθεί επαγγελματικά και στον χώρο των δημοσίων σχέσεων στη Μινεάπολη.
Στη Μινεσότα γνώρισε, το 1948, τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος εκείνη την περίοδο ακολουθούσε ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δυο τους παντρεύτηκαν το 1951 και απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Η οικογένεια έζησε αρχικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ άλλων και στην Καλιφόρνια, όπου ο Ανδρέας Παπανδρέου δίδαξε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα από το 1961, με εξαίρεση τα χρόνια που η οικογένεια βρέθηκε στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.
Τα χρόνια της δικτατορίας και η επιστροφή
Μετά την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας το 1967 και τις περιπέτειες του Ανδρέα Παπανδρέου με το καθεστώς, η οικογένεια εγκατέλειψε την Ελλάδα και πέρασε τα επόμενα χρόνια στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων στη Σουηδία και στον Καναδά. Επέστρεψε στην Ελλάδα μετά την πτώση της χούντας και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974.
Η περίοδος που ακολούθησε αποτέλεσε για την Μαργαρίτα Παπανδρέου την αφετηρία μιας έντονης και περισσότερο αυτόνομης δημόσιας παρουσίας, με επίκεντρο κυρίως τα δικαιώματα των γυναικών, την ισότητα και ζητήματα ειρήνης.
Η ίδρυση της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας
Στις 15 Σεπτεμβρίου 1976 ιδρύθηκε επίσημα η Ένωση Γυναικών Ελλάδας (ΕΓΕ), με επικεφαλής την Μαργαρίτα Παπανδρέου. Η οργάνωση αυτοπροσδιοριζόταν ως αυτόνομη και ανεξάρτητη γυναικεία οργάνωση, θέτοντας ως βασικό στόχο τη νομική κατοχύρωση και την ουσιαστική εφαρμογή της ισότητας των φύλων. Στα χρόνια που ακολούθησαν δημιούργησε παραρτήματα σε ολόκληρη τη χώρα και εξελίχθηκε σε μαζική γυναικεία οργάνωση της Μεταπολίτευσης.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου διετέλεσε επί σειρά ετών πρόεδρος της ΕΓΕ, συμμετέχοντας ενεργά στις διεκδικήσεις για αλλαγές στο οικογενειακό δίκαιο και στο θεσμικό πλαίσιο που αφορούσε τη θέση των γυναικών στην ελληνική κοινωνία.
Στη δημόσια συζήτηση της δεκαετίας του 1980, η ΕΓΕ και άλλες γυναικείες οργανώσεις διεκδίκησαν θεσμικές μεταρρυθμίσεις που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την κατάργηση της προίκας, τον πολιτικό γάμο, την αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου και τη νομοθεσία για τις αμβλώσεις. Ιστορικές πηγές καταγράφουν τη συμμετοχή της Μαργαρίτας Παπανδρέου και της οργάνωσης στις σχετικές κινητοποιήσεις και πιέσεις για αλλαγές.
Η δράση της είχε και διεθνή διάσταση. Το 1985 η Μαργαρίτα Παπανδρέου ηγήθηκε της ελληνικής αντιπροσωπείας στην Παγκόσμια Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τις Γυναίκες στο Ναϊρόμπι, ενώ είχε αναπτύξει δραστηριότητα και σε διεθνείς πρωτοβουλίες για την ειρήνη και τον πυρηνικό αφοπλισμό.
Στο πλευρό του Ανδρέα Παπανδρέου
Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 έφερε την Μαργαρίτα Παπανδρέου ακόμη περισσότερο στο επίκεντρο της δημόσιας ζωής, ως σύζυγο του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου. Παρ’ όλα αυτά, η ίδια είχε επιλέξει να αναπτύξει τη δική της δράση κυρίως μέσα από το γυναικείο κίνημα και όχι αποκλειστικά μέσω του κομματικού μηχανισμού.
Ο γάμος της με τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος είχε διαρκέσει σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, λύθηκε με διαζύγιο το 1989. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου συνέχισε και τα επόμενα χρόνια να παρεμβαίνει σε κοινωνικά ζητήματα, διατηρώντας παράλληλα συγγραφική και αρθρογραφική δραστηριότητα.
Η συγγραφική δραστηριότητα και το «Έρωτας και εξουσία»
Παράλληλα με την κοινωνική της παρουσία, η Μαργαρίτα Παπανδρέου έγραψε άρθρα και βιβλία, καταγράφοντας εμπειρίες από την προσωπική αλλά και τη δημόσια ζωή της.
Το 2015 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Πατάκη το βιβλίο «Έρωτας και εξουσία», στο οποίο κατέγραψε τη δική της αφήγηση για τη σχέση της με τον Ανδρέα Παπανδρέου, τα χρόνια της κοινής τους πορείας, τις πολιτικές εξελίξεις που έζησε από κοντά και τη δική της διαδρομή μέσα σε μία περίοδο μεγάλων αλλαγών για την Ελλάδα.
Η ίδια παρέμεινε για δεκαετίες συνδεδεμένη με ζητήματα γυναικείας ισότητας και κοινωνικών δικαιωμάτων, ενώ η παρουσία της στην Ένωση Γυναικών Ελλάδας αποτελεί ένα από τα βασικά κεφάλαια της δημόσιας διαδρομής της. Το αρχείο και οι ιστορικές εκθέσεις της Βουλής των Ελλήνων καταγράφουν την ΕΓΕ μεταξύ των μαζικών γυναικείων οργανώσεων που αναπτύχθηκαν στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης.
Μητέρα τεσσάρων παιδιών
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου απέκτησε με τον Ανδρέα Παπανδρέου τέσσερα παιδιά. Ο Γιώργος Α. Παπανδρέου διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας από το 2009 έως το 2011, ενώ ο Νίκος Παπανδρέου είναι ευρωβουλευτής. Στην οικογένεια ανήκουν ακόμη η Σοφία Παπανδρέου και ο Ανδρέας – Αντρίκος Παπανδρέου.
Με τον θάνατό της κλείνει μία πορεία άνω του ενός αιώνα, η οποία συνδέθηκε με σημαντικές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, αλλά και με τις οργανωμένες διεκδικήσεις του γυναικείου κινήματος κατά τις πρώτες δεκαετίες της Μεταπολίτευσης.
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
