Στέλιος Μενδώνης – Το αεροδρόμιο μπορεί να ολοκληρωθεί γρηγορότερα με χιώτικα συνεργεία

Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση του έργου επέκτασης του αεροδρομίου Χίου, τις αποφάσεις που οδήγησαν στις πολυετείς καθυστερήσεις και τη δυνατότητα ολοκλήρωσης των απαιτούμενων εργασιών εντός του προβλεπόμενου τετραμήνου έθεσε ο μηχανολόγος μηχανικός Στέλιος Μενδώνης, κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στο Podopoleio.

Με αφετηρία την επαγγελματική του εμπειρία στον κατασκευαστικό κλάδο, αμφισβήτησε την αναγκαιότητα της πολύμηνης διακοπής λειτουργίας του αεροδρομίου, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν εναλλακτικές τεχνικές λύσεις, εφόσον η πολιτική ηγεσία και οι αρμόδιες υπηρεσίες αποφασίσουν να αναθεωρήσουν τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό.

Παράλληλα, διεύρυνε την κριτική του στον συνολικό τρόπο διαχείρισης των δημόσιων έργων, αναδεικνύοντας ζητήματα διοικητικής λογοδοσίας, εποπτείας των αναδόχων και καθυστερημένης αντιμετώπισης κατασκευαστικών προβλημάτων.

Οι ευθύνες της προϊσταμένης αρχής και η έλλειψη διαφάνειας

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον καθοριστικό ρόλο της προϊσταμένης αρχής κάθε δημόσιου έργου, εξηγώντας ότι πρόκειται για το διοικητικό όργανο που λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις σχετικά με τις τροποποιήσεις των μελετών, τα αιτήματα των αναδόχων, τις μεταβολές του προϋπολογισμού και την εξέλιξη των συμβάσεων.

Όπως ανέλυσε, στην περίπτωση έργων που υπάγονται σε υπουργεία, η σχετική αρμοδιότητα μπορεί να ασκείται από πολιτικά διορισμένο πρόσωπο, όπως ο γενικός γραμματέας, γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, περιορίζει τη δυνατότητα δημόσιου ελέγχου των αποφάσεων.

Αντίθετα, όταν αντίστοιχες αρμοδιότητες ασκούνται από συλλογικά όργανα της αυτοδιοίκησης, οι διαδικασίες καθίστανται περισσότερο προσβάσιμες στους πολίτες και τα μέσα ενημέρωσης, καθώς υπάρχει η δυνατότητα δημόσιας συζήτησης.

Στο πλαίσιο αυτό, εξέφρασε την άποψη ότι η συγκέντρωση σημαντικών αποφασιστικών αρμοδιοτήτων σε ένα πρόσωπο δυσχεραίνει την παρακολούθηση της πορείας των έργων και τον έγκαιρο εντοπισμό ενδεχόμενων αστοχιών.

Ερωτήματα για την αλλαγή των υλικών επίχωσης

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε η τροποποίηση της αρχικής μελέτης του αεροδρομίου, ειδικότερα ως προς τα υλικά επίχωσης που προβλέπονταν για την κατασκευή του διαδρόμου.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η αρχική επιλογή των υλικών είχε προκύψει από προηγούμενη γεωτεχνική μελέτη, η οποία καθόριζε τόσο τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά τους όσο και τη διαδικασία συμπύκνωσης. Επομένως, οποιαδήποτε μεταβολή των συγκεκριμένων προδιαγραφών θα έπρεπε, κατά τον ίδιο, να συνοδεύεται από σαφή τεχνική αιτιολόγηση.

Ο ίδιος αναφέρθηκε σε πληροφορίες που είχαν κυκλοφορήσει στην κατασκευαστική αγορά, σύμφωνα με τις οποίες η ανάδοχος εταιρεία φέρεται να είχε επικαλεστεί το υψηλό κόστος των υλικών από το λατομείο της Χίου.

Ωστόσο, υποστήριξε ότι το κόστος προμήθειας δεν μπορεί από μόνο του να δικαιολογεί την εκ των υστέρων ανατροπή του αρχικού σχεδιασμού, καθώς κάθε εταιρεία οφείλει να έχει προηγουμένως διερευνήσει τις τοπικές συνθήκες και τις τιμές των υλικών πριν καταθέσει την οικονομική της προσφορά.

Μάλιστα, υπενθύμισε ότι η συγκεκριμένη ανάδοχος είχε προηγούμενη κατασκευαστική δραστηριότητα στο νησί, γεγονός που, κατά την άποψή του, της επέτρεπε να γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες της τοπικής αγοράς.

Απέδωσε στη διαδικασία αυτή καθυστέρηση που εκτίμησε σε ενάμιση έως δύο χρόνια, διερωτώμενος γιατί δεν εξετάστηκε εγκαίρως η δυνατότητα αντικατάστασης του εργολάβου, εφόσον συνέτρεχαν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στην ασφάλεια του τελικού αποτελέσματος, χωρίς πάντως να διατυπώσει τεκμηριωμένη διαπίστωση περί κατασκευαστικής επικινδυνότητας. Όπως εξήγησε, την ευθύνη για την πιστοποίηση της κατασκευής αναλαμβάνουν οι μηχανικοί που θα υπογράψουν την παραλαβή του έργου.

Το τετράμηνο που ενδέχεται να μην επαρκέσει

Ακόμη πιο κατηγορηματικός εμφανίστηκε αναφορικά με το χρονοδιάγραμμα της αναστολής λειτουργίας του αεροδρομίου, από τις 15 Νοεμβρίου 2026 έως τις 15 Μαρτίου 2027.

Εκτίμησε ότι, με τους υφιστάμενους ρυθμούς εργασίας και τον αριθμό των μηχανημάτων και των εργαζομένων που, σύμφωνα με την εικόνα του, απασχολούνται στο εργοτάξιο, η ολοκλήρωση διαδρόμου μήκους 1.300 μέτρων μέσα σε τέσσερις μήνες είναι εξαιρετικά αμφίβολη.

Επικαλέστηκε μάλιστα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία η πρόοδος του συνολικού έργου βρίσκεται περίπου στο 40%, επισημαίνοντας ότι απαιτείται ουσιαστική ενίσχυση του κατασκευαστικού δυναμικού για να επιτευχθούν οι προβλεπόμενοι στόχοι.

Πρόσθεσε ότι η εκτέλεση των εργασιών κατά τη διάρκεια του χειμώνα εισάγει πρόσθετους παράγοντες αβεβαιότητας, καθώς οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέες χρονικές παρατάσεις, εφόσον συντρέχουν οι σχετικές συμβατικές προϋποθέσεις.

Με βάση αυτές τις παραμέτρους, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η διακοπή λειτουργίας να παραταθεί ακόμη και στους έξι μήνες, παρουσιάζοντας πάντως το συγκεκριμένο διάστημα ως προσωπική εκτίμηση και όχι ως οριστικοποιημένο χρονοδιάγραμμα.

Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για την επιλογή να δοθεί προτεραιότητα στην παράδοση ενός τμήματος 1.300 μέτρων, μικρότερου από τον προϋφιστάμενο διάδρομο των 1.597 μέτρων, ενώ η ολοκλήρωση των εργασιών στο βόρειο τμήμα παραμένει εκκρεμής.

Η πρόταση για δύο σύντομες περιόδους διακοπής λειτουργίας

Απέναντι στον σχεδιασμό του τετράμηνου αποκλεισμού, ο Στέλιος Μενδώνης αντιπαρέβαλε όσα, σύμφωνα με την ενημέρωσή του, προέβλεπε η αρχική μελέτη του έργου.

Όπως υποστήριξε, ο αρχικός προγραμματισμός περιλάμβανε δύο διακριτές περιόδους αναστολής λειτουργίας, διάρκειας 15 και 20 ημερών αντίστοιχα, προκειμένου να εκτελεστούν οι απαραίτητες εργασίες χωρίς παρατεταμένη αποκοπή του νησιού από τις αεροπορικές συγκοινωνίες.

Υποστήριξε ότι η αρμόδια προϊσταμένη αρχή διαθέτει τη δυνατότητα επανεξέτασης της απόφασης που οδήγησε στο τετράμηνο κλείσιμο, ζητώντας να διερευνηθεί η επιστροφή σε ένα σημαντικά περιορισμένο χρονικό διάστημα διακοπής.

Συνέδεσε την ανάγκη αυτή πρωτίστως με τις επιπτώσεις στην υγειονομική εξυπηρέτηση των κατοίκων, επισημαίνοντας ότι η απρόσκοπτη αεροπορική σύνδεση αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας για μια νησιωτική κοινωνία.

Αξιοποίηση χιώτικων συνεργείων για την επιτάχυνση των εργασιών

Ως συγκεκριμένη διέξοδο πρότεινε την ενεργότερη συμμετοχή τοπικών κατασκευαστικών εταιρειών, οι οποίες διαθέτουν, όπως ανέφερε, τον απαραίτητο μηχανολογικό εξοπλισμό, το προσωπικό και την εμπειρία για να συνδράμουν αποφασιστικά στην ολοκλήρωση του έργου.

Εξήγησε ότι, παρά τις αυξημένες τεχνικές προδιαγραφές που απαιτεί ένας αεροπορικός διάδρομος, σημαντικό μέρος των εργασιών προσομοιάζει με έργο οδοποιίας, αντικείμενο στο οποίο δραστηριοποιούνται ήδη εξειδικευμένες επιχειρήσεις της Χίου.

«Το έργο μπορεί να γίνει πολύ γρηγορότερα με συνεργεία χιώτικα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κατά την άποψή του, το πρόσθετο οικονομικό βάρος που θα συνεπαγόταν μια τέτοια επιλογή για τον ανάδοχο δεν μπορεί να υπερισχύει των συνεπειών που θα προκαλούσε στην οικονομία και την κοινωνία του νησιού η παρατεταμένη διακοπή των πτήσεων.

Από τα 18 στα 24 εκατομμύρια ευρώ και το ζήτημα των αναδόχων

Στο οικονομικό σκέλος της σύμβασης, ο κ. Μενδώνης υποστήριξε ότι ο προϋπολογισμός του έργου, από περίπου 18 εκατομμύρια ευρώ αρχικά, έχει φτάσει στα 24 εκατομμύρια ευρώ, επικαλούμενος παράλληλα την καταβολή πριμ ύψους 700.000 ευρώ για πρόωρη παράδοση.

Με αφορμή τη συγκεκριμένη αναφορά, εξέφρασε την αντίθεσή του στη λογική σύμφωνα με την οποία η διατήρηση ενός αναδόχου αποτελεί πάντοτε προτιμότερη επιλογή από την ενεργοποίηση των διαδικασιών αντικατάστασής του.

Φέρνοντας ως παράδειγμα το Δικαστικό Μέγαρο Χίου, όπου είχε προηγηθεί η κήρυξη έκπτωτου του αρχικού εργολάβου, υποστήριξε ότι η διοίκηση οφείλει να παρεμβαίνει αποφασιστικά όταν διαπιστώνει παρατεταμένη αδυναμία ανταπόκρισης στις συμβατικές υποχρεώσεις.

Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η αντικατάσταση αναδόχου σε ένα έργο που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές πρόσθετες καθυστερήσεις, διαφοροποιώντας τη σημερινή κατάσταση από τις επιλογές που, κατά την άποψή του, θα μπορούσαν να είχαν γίνει στα πρώτα στάδια της σύμβασης.

Ως αντιπαράδειγμα επικαλέστηκε έργο στον Δήμο Μυτιλήνης, όπου, όπως ανέφερε, η αντικατάσταση εργολάβου επέτρεψε την ομαλότερη συνέχιση των εργασιών.

Καταλήγοντας, απέφυγε να υιοθετήσει την εκτίμηση ότι οι μέχρι σήμερα χειρισμοί αποτελούν εξαρχής συνειδητή επικοινωνιακή διαχείριση, επιμένοντας ότι το ουσιαστικό πρόβλημα είναι η συσσώρευση λανθασμένων αποφάσεων και η ανάγκη άμεσης εξεύρεσης διεξόδου.

Όπως εξήγησε, η ανατροπή του σημερινού σχεδιασμού και η αναζήτηση ενός διαφορετικού κατασκευαστικού μοντέλου εξαρτώνται πρωτίστως από τη στάση των αρμόδιων κυβερνητικών και διοικητικών οργάνων για να καταλήξει λέγοντας ότι όλα είναι θέμα πολιτικής βούλησης. 

Οι ειδήσεις σήμερα Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.