53 χρόνια μετά, το πιο επικίνδυνο δεν είναι να ξεχάσουμε το Πολυτεχνείο. Είναι να συνηθίσουμε όλα εκείνα που οι άνθρωποί του αρνήθηκαν να αποδεχτούν.
Νοέμβρης 1973.
Νέα παιδιά απέναντι σε μια δικτατορία. Άοπλοι απέναντι στα τανκς. Με τον φόβο του θανάτου μπροστά τους και τη δίψα για ελευθερία πιο δυνατή από αυτόν.
Δεν είχαν εξουσία. Δεν είχαν στρατό. Είχαν όμως κάτι που δεν χωρούσε ούτε στις φυλακές ούτε στα βασανιστήρια.
Την αξιοπρέπειά τους!
Και μια κραυγή που έσπασε τη σιωπή μιας ολόκληρης χώρας.
ΨΩΜΙ – ΠΑΙΔΕΙΑ – ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ!
Τρεις λέξεις. Μια ολόκληρη επανάσταση.
Δεν ζήτησαν άδεια για να σηκώσουν κεφάλι. Δεν περίμεναν σωτήρες. Αμφισβήτησαν την εξουσία, συγκρούστηκαν με τον φόβο και πλήρωσαν με διώξεις, βασανιστήρια και ανθρώπινες ζωές το δικαίωμα να φωνάζουν ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.
Και σήμερα;
53 χρόνια μετά, κοιτάζω γύρω μου και αναρωτιέμαι:
Σε τι κόσμο μεγαλώνουμε τα παιδιά μας;
Σε έναν κόσμο που βρίσκει δισεκατομμύρια για όπλα, αλλά αφήνει ανθρώπους χωρίς τα στοιχειώδη. Που βλέπει παιδιά να θάβονται κάτω από τα ερείπια των πολέμων, από την Παλαιστίνη μέχρι το Σουδάν, και μιλά για γεωπολιτικές ισορροπίες.
Σε έναν κόσμο όπου ο φασισμός, ο ρατσισμός και το μίσος διεκδικούν ξανά χώρο. Όπου ο πρόσφυγας αντιμετωπίζεται σαν απειλή, ο φτωχός σαν βάρος και η ανθρώπινη ζωή σαν αριθμός.
Και μόλις στις 10 Νοεμβρίου 2026, η Ελλάδα καταψήφισε στην αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ σχέδιο ψηφίσματος για την καταπολέμηση της εξύμνησης του ναζισμού και του νεοναζισμού. Το ψήφισμα εγκρίθηκε, ενώ η ευρωπαϊκή πλευρά επικαλέστηκε την εργαλειοποίηση του αντιναζισμού από τη Ρωσία. Όμως η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει με σαφήνεια την επιλογή της.
Η καταδίκη του ναζισμού δεν μπορεί να περιορίζεται στους επετειακούς λόγους. Πρέπει να αποδεικνύεται και στην πολιτική πράξη!
Και στην Ελλάδα του 2026;
Άνθρωποι που εργάζονται και δυσκολεύονται να επιβιώσουν. Νέοι που αναζητούν το μέλλον τους μακριά από τον τόπο τους. Οικογένειες που μετρούν το κάθε ευρώ. Δημόσια υγεία και παιδεία που δοκιμάζονται. Ολόκληρες περιοχές που παλεύουν για τα αυτονόητα.
Το βλέπω και στον δικό μου τόπο. Στη Χίο, στην πληγωμένη από τις φωτιές Αμανή, στα χωριά που αγωνίζονται να παραμείνουν ζωντανά. Σε ένα νησί που βρίσκεται αντιμέτωπο με τετράμηνη διακοπή των τακτικών αεροπορικών πτήσεων. Εκεί όπου ένας γιατρός, μια συγκοινωνία, το δικαίωμα να μη φύγεις από τον τόπο σου, γίνονται αντικείμενο διαρκούς διεκδίκησης.
Και κάποιοι εξακολουθούν να μας μιλούν για πρόοδο, λες και μπορεί να υπάρξει πρόοδος χωρίς τον άνθρωπο!
Αν ένα παιδί κοιμάται πεινασμένο, τι να το κάνω το στεφάνι της επετείου; Αν ένας άνθρωπος πεθαίνει αβοήθητος, τι να τα κάνω τα μεγάλα λόγια για την αξία της ζωής;
Ζούμε σε μια δημοκρατία που κατακτήθηκε με αγώνες και θυσίες. Ακριβώς γι' αυτό οφείλουμε να την προστατεύουμε από τον αυταρχισμό και την κοινωνική αδικία.
Γιατί δημοκρατία δεν είναι μόνο να ψηφίζεις κάθε τέσσερα χρόνια. Είναι να μπορείς να ζεις με αξιοπρέπεια τις υπόλοιπες ημέρες.
Και κάπου εδώ θυμάμαι τον σπουδαίο, ασυμβίβαστο Βασίλη Διαμαντόπουλο.
Εκείνον που το 1995, με μια τολμηρή δημόσια παρέμβαση, έθεσε ένα βαθύ πολιτικό ερώτημα για τις αξίες, την υποκρισία και την πραγματική κατάσταση της κοινωνίας.
«Να διώξουμε τη σαπίλα πρώτα».
Πέντε λέξεις που εξακολουθούν να προκαλούν.
Γιατί τι αξία έχουν οι διακηρύξεις για την ελευθερία, όταν γυρίζουμε την πλάτη στον άνθρωπο που στερείται την αξιοπρέπειά του;
Πατρίδα δεν είναι ένα σύνθημα στα χείλη της εξουσίας. Είναι οι άνθρωποί της, η αξιοπρέπειά τους, το δικαίωμά τους να ζουν ελεύθεροι!
Και φτάνουμε στη φετινή επέτειο.
Ο πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Ιωάννης Χατζηγεωργίου, με τις αποφάσεις για κλειστά κτίρια, περιορισμούς στη διάθεση χώρων και συγκεκριμένο ωράριο πρόσβασης, προκάλεσε αντιδράσεις φοιτητών και αντιστασιακών.
Επικαλείται την ασφάλεια. Όμως η προστασία ενός ιστορικού χώρου δεν μπορεί να αποκόπτεται από τη ζωντανή μνήμη του.
Είναι δυνατόν, 53 χρόνια μετά, στον τόπο όπου νέοι άνθρωποι συγκρούστηκαν με μια δικτατορία για την ελευθερία, η ίδια η επέτειος να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως πρόβλημα ελέγχου;
Ο αυταρχισμός δεν χρειάζεται πάντα τανκς για να επιβληθεί. Μπορεί να φορά τον μανδύα της δημοκρατικής νομιμότητας, να επικαλείται την τάξη, την ασφάλεια και την κανονικότητα, την ώρα που περιορίζει τη συλλογική έκφραση και τη ζωντανή μνήμη.
Και είναι βαθιά προκλητικό να μπαίνουν λουκέτα και ωράρια στον χώρο όπου κάποτε νέοι άνθρωποι έσπασαν τα δεσμά του φόβου. Δεν μπορείς να τιμάς την εξέγερση και ταυτόχρονα να επιχειρείς να την περιορίσεις στα μέτρα της εξουσίας!
Το Πολυτεχνείο δεν είναι ιδιοκτησία καμίας πρυτανείας και καμίας εξουσίας. Είναι ζωντανό σύμβολο αντίστασης, δημοκρατίας και συλλογικού αγώνα!
Και αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση της εποχής μας.
Να χειροκροτούμε τους νέους που εξεγέρθηκαν τότε, αλλά να ενοχλούμαστε από τους νέους που αμφισβητούν σήμερα. Να τιμούμε εκείνους που ύψωσαν τη φωνή τους απέναντι στην εξουσία, αλλά να απαιτούμε σιωπή από όσους διεκδικούν το δίκιο τους.
Τι τεράστια υποκρισία!
Το Πολυτεχνείο δεν ήταν μια ακίνδυνη γιορτή.
ΗΤΑΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ!
Και υπάρχει κάτι που με εξοργίζει περισσότερο από όλα.
Να μεγαλώνουμε μια γενιά παιδιών δείχνοντάς τους τους ήρωες του Πολυτεχνείου και ταυτόχρονα να τους μαθαίνουμε να σκύβουν το κεφάλι. Να τους μιλάμε για ελευθερία και να τους παραδίδουμε έναν κόσμο γεμάτο φόβο. Να τους λέμε πως οι άνθρωποι του 1973 τόλμησαν να αλλάξουν την Ιστορία, αλλά πως εκείνα σήμερα πρέπει να συμβιβαστούν με την αδικία.
ΟΧΙ! ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ!
Δεν μπορώ να τιμώ τους νεκρούς του Νοέμβρη και να σωπαίνω μπροστά στον πόλεμο, στον φασισμό, στη φτώχεια και στην περιφρόνηση της ανθρώπινης ζωής.
Δεν θέλω μια κοινωνία που να μαθαίνει στα παιδιά της να υπομένουν την αδικία. Θέλω μια κοινωνία που να τους μαθαίνει να την αναγνωρίζουν, να την αμφισβητούν και να την αλλάζουν!
Το Πολυτεχνείο δεν μας ζητά να θαυμάζουμε απλώς το θάρρος εκείνης της γενιάς.
ΜΑΣ ΡΩΤΑ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ!
Γιατί η πραγματική ήττα δεν θα είναι να ξεχάσουν τα παιδιά μας τις ημερομηνίες.
Θα είναι να γνωρίζουν τα ονόματα των νεκρών του Πολυτεχνείου, αλλά να έχουν ξεχάσει γιατί εκείνοι αγωνίστηκαν. Να θυμούνται τα τανκς, αλλά να φοβούνται τη δική τους φωνή. Να γνωρίζουν την Ιστορία της αντίστασης, αλλά να έχουν πάψει να πιστεύουν ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει.
Και αυτό δεν πρέπει να το επιτρέψουμε.
Γιατί η μεγαλύτερη τιμή στους αγωνιστές και στους νεκρούς του Νοέμβρη δεν είναι να σκύβουμε το κεφάλι μπροστά στα μνημεία τους.
ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΤΟ ΣΚΥΒΟΥΜΕ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΑΔΙΚΙΑ!
Το Πολυτεχνείο δεν ζητά προσκυνητές. Ζητά ανθρώπους με συνείδηση, μνήμη και θάρρος!
ΨΩΜΙ – ΠΑΙΔΕΙΑ – ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ!
Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ '73 ΕΓΙΝΕ ΙΣΤΟΡΙΑ. ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΟΜΩΣ ΝΑ ΑΓΩΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΔΙΚΑΙΟΤΕΡΟ ΚΟΣΜΟ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΠΟΤΕ ΠΑΡΕΛΘΟΝ!
Σωτήρης Θεοδώρου
17 Νοέμβρη 2026
Οι ειδήσεις σήμερα Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.