Το θωρηκτό «Αβέρωφ» ζωντάνεψε την ιστορική μνήμη στον ΦΟΒ

Με κατάμεστη την αίθουσα της Πνευματικής Εστίας του Φιλοπρόοδου Ομίλου Βροντάδου (ΦΟΒ) πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση με τίτλο «Θωρηκτό Γ. Αβέρωφ – Από την Ιστορική Μνήμη στη Ζωντανή Εμπειρία», με κεντρικό ομιλητή τον Διευθυντή του Πλωτού Ναυτικού Μουσείου «Θ/Κ Γεώργιος Αβέρωφ», πλοίαρχο του Πολεμικού Ναυτικού Παναγιώτη Τριπόντικα, ο οποίος ανέδειξε την ιστορική συμβολή του θωρηκτού στην απελευθέρωση του Αιγαίου, συνδέοντάς την με τη σημερινή αποστολή και τις δράσεις του Πλωτού Μουσείου.

Η εκδήλωση εντάχθηκε στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων μνήμης και τιμής που διοργανώνει κάθε χρόνο ο ΦΟΒ για τη Μάχη του Αίπους, στις 14 και 15 Νοεμβρίου, η οποία διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην απελευθέρωση της Χίου από τον οθωμανικό ζυγό, μετά την απόβαση των ελληνικών δυνάμεων στο νησί, στις 11 Νοεμβρίου 1912.

Η ξεχωριστή παρουσία της Χορωδίας του Γυμνασίου Βροντάδου

Παράλληλα με την ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και κατατοπιστική ομιλία του Παναγιώτη Τριπόντικα, ο οποίος, εκτός από πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού και Διευθυντής του Πλωτού Μουσείου «Αβέρωφ», είναι ερευνητής της ναυτικής ιστορίας και συγγραφέας, η εξαιρετική Χορωδία του Γυμνασίου Βροντάδου, υπό τη διεύθυνση του μουσικού Σταύρου Στείρου, απέδωσε γνωστά τραγούδια επετειακού χαρακτήρα, προσδίδοντας ιδιαίτερο τόνο και παλμό στην εκδήλωση.

Τέσσερις μαθήτριες ξεχώρισαν με τις σόλο ερμηνείες τους, ενώ η Αναστασία Μανωλιά απέδωσε το τραγούδι «Η Ψυχή του Αβέρωφ» με ξεχωριστή τέχνη και συναίσθημα, κερδίζοντας τις εντυπώσεις του κοινού.

Μάλιστα, ο Παναγιώτης Τριπόντικας, εντυπωσιασμένος από την παρουσία της Χορωδίας, εξέφρασε την επιθυμία και την πρόθεσή του να συμμετάσχει το μουσικό σύνολο του Γυμνασίου Βροντάδου στις εκδηλώσεις που θα πραγματοποιήσει το Πλωτό Μουσείο «Αβέρωφ» το 2027, στο Παλαιό Φάληρο, όπου βρίσκεται το ιστορικό πλοίο, προκειμένου να ακουστεί και εκεί το τραγούδι «Η Ψυχή του Αβέρωφ», με τη σόλο ερμηνεία της Αναστασίας.

Το ομοίωμα του «Αβέρωφ» και η εκπαιδευτική εμπειρία των μαθητών

Τον χώρο της εκδήλωσης κοσμούσε ομοίωμα του θωρηκτού «Αβέρωφ», το οποίο είχαν κατασκευάσει μαθητές του 4ου Γυμνασίου Χίου, τη χρονιά κατά την οποία επισκέφθηκαν το ιστορικό πλοίο στο Παλαιό Φάληρο, όπου σήμερα λειτουργεί ως Πλωτό Ναυτικό Μουσείο.

Η κατασκευή του ομοιώματος πραγματοποιήθηκε με βάση οδηγίες και σχεδιαγράμματα που ζήτησε και έλαβε το σχολείο από τα ναυπηγεία του Λιβόρνου, στα οποία ναυπηγήθηκε το ιστορικό πλοίο, που συνέβαλε καθοριστικά στις ελληνικές νίκες κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και συνδέθηκε με σημαντικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Για την επίσκεψη στο θωρηκτό και τη μοναδική εμπειρία των μαθητών μίλησε ο τότε Διευθυντής του 4ου Γυμνασίου Χίου, φιλόλογος Γιώργος Κωνσταντινίδης, αναφερόμενος στην ιδιαίτερα θετική ανταπόκριση των παιδιών.

Η σημερινή Διευθύντρια του σχολείου, Γιασεμή Αμπαζή, προσκόμισε φωτογραφικό υλικό από την εκπαιδευτική εκείνη δράση, το οποίο παρουσιάστηκε μαζί με το ομοίωμα του πλοίου. Οι φωτογραφίες αποτύπωναν στιγμές από την επίσκεψη μαθητών και εκπαιδευτικών στο «Αβέρωφ», όπου τους είχε παρατεθεί γεύμα στην ιστορική τραπεζαρία του πλοίου, στον ίδιο χώρο όπου γευμάτιζε και ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης.

Η παρουσία των αρχών και η αναφορά στη Μάχη του Αίπους

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν πλήθος κόσμου και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών, μεταξύ των οποίων ο βουλευτής Χίου Νότης Μηταράκης, ο Δήμαρχος Χίου, ο Αντιδήμαρχος Βροντάδου, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, σύμβουλος του Δημάρχου Χίου, ο Διοικητής και ο Υποδιοικητής της 96 ΑΔΤΕ, ο Διευθυντής της Αστυνομικής Διεύθυνσης Χίου, ο Διευθυντής του Λιμενικού Σώματος και ο Λιμενάρχης Χίου.

Παρόντες ήταν επίσης περιφερειακοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι εκπαιδευτικών και δημόσιων φορέων, πρόεδροι και εκπρόσωποι πολιτιστικών σωματείων, απόστρατοι αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς και του Πολεμικού Ναυτικού, καθώς και μαθητές και νέοι.

Ο Πρόεδρος του ΦΟΒ, Πολύδωρος Στείρος, προλογίζοντας την εκδήλωση, αναφέρθηκε στη φετινή γιορτή του Γυμνασίου Βροντάδου για την επέτειο της 11ης Νοεμβρίου, η οποία πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του Ομίλου, καθώς και στις καθιερωμένες δράσεις ιστορικής μνήμης.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην πεζοπορική διαδρομή και στον αγώνα δρόμου που διοργανώνονται κάθε χρόνο στο μονοπάτι του Αίπους, αλλά και στη μεγάλη ελληνική σημαία που υψώνεται αυτές τις ημέρες στην περιοχή, ως φόρος τιμής στους νεκρούς της ιστορικής μάχης και στους ηρωικά πεσόντες αξιωματικούς Ρίτσο και Παστρικάκη.

Παράλληλα, παρουσίασε τα ομοιώματα Ελλήνων και Οθωμανών στρατιωτικών της περιόδου των Βαλκανικών Πολέμων, τα οποία πρόκειται να αποτελέσουν τη βάση για τη δημιουργία διοράματος στο Μουσείο του ΦΟΒ, αναπαριστώντας χαρακτηριστικό στιγμιότυπο από τη Μάχη του Αίπους.

Τα ομοιώματα είχαν τοποθετηθεί σε παράταξη στη σκηνή της Πνευματικής Εστίας, έχοντας παραληφθεί τις προηγούμενες ημέρες από τη Θεσσαλονίκη, χάρη στις ενέργειες και την πρωτοβουλία του Βασίλη Νικόλτσιου, ο οποίος είχε συμμετάσχει ως ομιλητής στις περσινές επετειακές εκδηλώσεις του Ομίλου.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία υλοποιήθηκε με τη χορηγία του Βρονταδούση ομογενούς Ιωάννη Γιαλούρη, ο οποίος ανταποκρίθηκε με ιδιαίτερη προθυμία και ενθουσιασμό στην προσπάθεια δημιουργίας του μουσείου.

Παναγιώτης Τριπόντικας: Η ναυτική κληρονομιά ως ζωντανή εμπειρία

Ο Παναγιώτης Τριπόντικας εξέφρασε τη βαθιά συγκίνησή του για την προετοιμασία της εκδήλωσης και τις πρωτοβουλίες που ανέλαβαν ο ΦΟΒ και ο Πρόεδρός του, χαρακτηρίζοντας τον Όμιλο έναν ζωντανό πυρήνα παιδείας και πολιτισμού.

Ξεκινώντας την ομιλία του, υπογράμμισε τη διαχρονική σχέση της Χίου με τη θάλασσα και τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε ο ελληνικός στόλος στην απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου.

«η Χίος έχει μία βαθιά και δημιουργική σχέση με τη θάλασσα. Μία σχέση που διαμόρφωσε την ιστορία, την οικονομία, τον πολιτισμό, και τον χαρακτήρα των ανθρώπων της. Μέσα σε αυτή την μακρά ναυτική διαδρομή, η απελευθέρωση του 1912 κατέχει ξεχωριστή θέση. Η κυριαρχία του ελληνικού στόλου στο Αιγαίο, συνέβαλε στην έκβαση των επιχειρήσεων, και στη διαμόρφωση μιας νέας πραγματικότητας για τα νησιά. Στο επίκεντρο αυτής της εποχής, βρίσκεται το Θωρακισμένο Καταδρομικό Γεώργιος Αβέρωφ, ένα πλοίο που συνδέθηκε με την ιστορία της Ελλάδος και απέκτησε ξεχωριστή θέση στη μνήμη των ανθρώπων του Αιγαίου και της Ελλάδος ολόκληρης. Έχω σήμερα την τιμή και την ευθύνη να υπηρετώ ως Κυβερνήτης του, και Διευθυντής του Πλωτού Ναυτικού Μουσείου, μία αποστολή που μας δίνει καθημερινά την ευκαιρία, να φέρνουμε την ιστορική κληρονομιά κοντά στην κοινωνία, και ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στη συνέχεια, παρουσίασε την πολεμική και ιστορική διαδρομή του «Αβέρωφ», από τις νικηφόρες ναυμαχίες των Βαλκανικών Πολέμων έως τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη Μικρασιατική Εκστρατεία και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αναδεικνύοντας τη συμβολή του σε κρίσιμες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη μετατροπή του πλοίου σε Πλωτό Ναυτικό Μουσείο το 1984, μια εξέλιξη που του επέτρεψε να διατηρήσει ζωντανή την ιστορική του παρακαταθήκη και να αποτελεί μέχρι σήμερα σημαντικό πόλο πολιτισμού και ιστορικής εκπαίδευσης.

Ο ομιλητής αναφέρθηκε ακόμη στους χώρους του ιστορικού πλοίου, στα σχεδιαγράμματα και στο πληροφοριακό υλικό που παρουσιάζεται στους επισκέπτες, εξηγώντας πώς το «Αβέρωφ» εξακολουθεί να λειτουργεί ως ζωντανός χώρος πολιτισμού, προσελκύοντας ανθρώπους κάθε ηλικίας.

Ξεχωριστή ήταν η αναφορά του στα απομνημονεύματα του ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, στα οποία περιγράφεται η συγκινητική υποδοχή του θωρηκτού από τους κατοίκους της Χίου μετά την απελευθέρωση του νησιού.

Σύμφωνα με τις σχετικές ιστορικές μαρτυρίες, οι Χιώτες, ανεβαίνοντας στο πλοίο, έκαναν τον σταυρό τους από συγκίνηση και ευγνωμοσύνη, ενώ καθημερινά κατέφθαναν άνθρωποι από όλα τα χωριά του νησιού για να το επισκεφθούν.

Ακόμη και από τα πιο απομακρυσμένα χωριά, οι δάσκαλοι συνόδευαν τους μαθητές τους, προκειμένου να γνωρίσουν από κοντά το ιστορικό πλοίο που είχε συνδεθεί με την απελευθέρωση της πατρίδας τους.

Η ιστορία της ναυπήγησης και η προσφορά των Ελλήνων

Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία κατείχε η ιστορία της απόκτησης του «Αβέρωφ» από την Ελλάδα, το 1911, όταν το θωρακισμένο καταδρομικό αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της πολεμικής ναυπηγικής της εποχής.

Αξιοσημείωτη υπήρξε η συνεισφορά του μεγάλου εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ, ο οποίος κάλυψε το ένα τρίτο της δαπάνης για τη ναυπήγηση και την αγορά του πλοίου.

Ο Ηπειρώτης ευεργέτης συγκαταλέγεται στους μεγάλους δωρητές που συνέβαλαν αποφασιστικά στην οικοδόμηση και την ανάπτυξη του νεοελληνικού κράτους, στηρίζοντας σημαντικά εθνικά ιδρύματα και υποδομές, όπως το Εθνικό Αστεροσκοπείο, το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο και η Ακαδημία.

Τα υπόλοιπα δύο τρίτα του κόστους καλύφθηκαν μέσω του Ταμείου Εθνικού Στόλου, στο οποίο συνεισέφεραν Έλληνες πολίτες, προσφέροντας ακόμη και από το υστέρημά τους για την ενίσχυση της ναυτικής ισχύος της χώρας.

Αναφορά έγινε επίσης στον Παντιά Κοντόσταυλο, ο οποίος διαπραγματεύτηκε την αγορά του πλοίου και, σύμφωνα με τα όσα παρουσιάστηκαν, αρνήθηκε να εισπράξει τη νόμιμη προμήθεια που δικαιούνταν, ζητώντας να αφαιρεθεί το ποσό από το συνολικό τίμημα.

Η ανταλλαγή αναμνηστικών και η συγκινητική απαγγελία

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο Παναγιώτης Τριπόντικας προσέφερε στον ΦΟΒ, παραδίδοντάς την στον Πρόεδρό του Πολύδωρο Στείρο, μια χρυσή πλακέτα με την απεικόνιση του θωρηκτού «Αβέρωφ», προκειμένου να τοποθετηθεί στο νέο μουσείο που δημιουργείται.

Από την πλευρά του, ο Όμιλος τίμησε τον προσκεκλημένο του, προσφέροντάς του αναμνηστικό αντίστοιχο με εκείνο που απονεμήθηκε στους νικητές του αγώνα δρόμου του Αίπους, καθώς και βιβλία από τις εκδόσεις του ΦΟΒ, αφιερωμένα στην ιστορία και την παράδοση του Βροντάδου.

Μία από τις πλέον συγκινητικές στιγμές της εκδήλωσης ήταν η απαγγελία, από στήθους, αποσπάσματος από τη «Ρίμα της γιαγιάς» από τον Ιάκωβο Μπριλή.

Το παραδοσιακό αυτό έμμετρο αφήγημα αναφέρεται στη Μάχη του Αίπους και στην απελευθέρωση της Χίου το 1912, περιγράφοντας μεταξύ άλλων τη δράση του «Αβέρωφ» εναντίον του τουρκικού στόλου και της ναυαρχίδας του στα Δαρδανέλια.

Παράλληλα, ζωντανεύει τις δραματικές στιγμές των μαχών στο Αίπος, τις οποίες παρακολουθούσαν οι Βρονταδούσοι από τη Δασκαλόπετρα, με την αγωνία για την έκβαση των επιχειρήσεων να αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στον στίχο «αν δεν νικήσουν οι πεζοναύτες μας χαθήκαμε με δεύτερη σφαγή».

Η αυθεντική, χιώτικη και βρονταδούσικη απαγγελία του γνωστού και πολυγραφότατου Ιάκωβου Μπριλή ενθουσίασε το κοινό, το οποίο παρακολούθησε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τους χαρακτηριστικούς στίχους:

«1912, έντεκα Νοεμβρίου,
Ελληνικά ατμόπλοια τη Χίο αποκλείουν.

Ήταν ημέρα Κυριακή, Αγιών Βικτώρων μνήμη,
σημαίες κυανόλευκες κυμάτιζαν στην πρύμη...

Πήγαν και στάθηκαν εμπρός, όλοι τους στο λιμένα,
και κάλεσαν το Δήμαρχο, μαζί και τον Ποιμένα.

Στις 15 του μηνός, πάλι αυτού του έτους,
οι Πεζοναύτες έπιασαν τις κορυφές του Αίπους.

Ο πρώτος που ανέβηκε και έπιασε το πόστο,
ο Ρίτσος ο Νικόλαος ο αξιωματικός τως».

Δημήτριος Γ. Ζαφείρης

Οι ειδήσεις σήμερα Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.