Του Σωτήρη Μ. Τζούμα
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες μια εκκλησιαστική παρέμβαση δικαιώνεται από την αγωνία των ανθρώπων που εκφράζει. Υπάρχουν, όμως, και στιγμές κατά τις οποίες το χειροκρότημα προς έναν Ιεράρχη πρέπει να συνοδεύεται από ένα δύσκολο ερώτημα: γιατί χρειάστηκε να μιλήσει εκείνος για να προβληθεί ένα πρόβλημα που χρειάζεται λύση;
Πού βρίσκονται ή γιατί άργησαν όσοι έχουν αναλάβει συγκεκριμένες αρμοδιότητες και λογοδοτούν στους πολίτες για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους;
Η παρέμβαση του Μητροπολίτη Χίου, Ψαρών και Οινουσσών κ. Μάρκου για τις συγκοινωνιακές συνέπειες της επικείμενης αναστολής λειτουργίας του αεροδρομίου έθεσε ακριβώς αυτό το διπλό ζήτημα.
Από τη μία, ανέδειξε έναν ποιμένα που αφουγκράζεται την τοπική κοινωνία και μεταφέρει δημοσίως την αγωνία της. Από την άλλη, φώτισε την αδυναμία εκείνων που έπρεπε να είχαν εξασφαλίσει εγκαίρως πειστικές απαντήσεις και να δώσουν λύσεις.
Το πρόβλημα είναι συγκεκριμένο. Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ανακοίνωσε αναστολή λειτουργίας του διαδρόμου του αεροδρομίου «Όμηρος» από το βράδυ της 15ης Νοεμβρίου 2026 έως τις 15 Μαρτίου 2027, στο πλαίσιο των έργων αναβάθμισης. Προβλέπεται δυνατότητα εξυπηρέτησης έκτακτων πτήσεων με ελικόπτερα, μεταξύ αυτών και αεροδιακομιδών. Αυτό, ωστόσο, δεν απαντά στο καθημερινό πρόβλημα των κατοίκων που χρειάζονται τακτική και αξιόπιστη μετακίνηση. Ούτε δίνει λύση στον ιδιότυπο «αποκλεισμό» που θα υποστεί το νησί.
Η αναβάθμιση ενός αεροδρομίου και η προστασία της ζωής ενός νησιού οφείλουν να αποτελούν μέρη του ίδιου σχεδιασμού.
Σε αυτό το σημείο ο Μητροπολίτης μίλησε σωστά. Έφερε στο προσκήνιο τον μόνιμο κάτοικο, τον ασθενή, τον φοιτητή, τον στρατιωτικό και την οικογένεια που περιμένει να ανταμώσει. Υπενθύμισε ότι πίσω από τα δρομολόγια βρίσκονται ανθρώπινες ανάγκες. Η συγκοινωνιακή σύνδεση ενός νησιού αποτελεί προϋπόθεση αξιοπρεπούς διαβίωσης, ιδιαίτερα όταν η θάλασσα και ο χειμώνας περιορίζουν τις διαθέσιμες επιλογές.
Είχε, επίσης, τη θετική τόλμη να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις: συνδυασμένη σύνδεση μέσω Μυτιλήνης, καθημερινή ακτοπλοϊκή εξυπηρέτηση και αξιοποίηση του λιμανιού των Μεστών με σύνδεση από την ανατολική Αττική. Μετέφερε έτσι τη συζήτηση από τη γενική διαμαρτυρία στην αναζήτηση λύσεων.
Γι’ αυτό του αξίζει ένα καθαρό «μπράβο».
Το «μπράβο», όμως, δεν αποτελεί πιστοποιητικό τεχνικής επάρκειας κάθε πρότασης ούτε εξουσιοδότηση μεταφοράς κρατικών αρμοδιοτήτων στη Μητρόπολη. Οι προτάσεις χρειάζονται αξιολόγηση ως προς την ασφάλεια, τη χειμερινή αξιοπιστία, τις ανταποκρίσεις, τη διαθεσιμότητα πλοίων και το κόστος για τον επιβάτη. Μια διαδρομή που φαίνεται λειτουργική στον χάρτη μπορεί να αποδειχθεί εξαντλητική για έναν ηλικιωμένο ή έναν ασθενή.
Αυτές τις απαντήσεις οφείλουν να τις δώσουν οι αρμόδιοι φορείς. Με χρονοδιάγραμμα, χρηματοδότηση και δημόσια δέσμευση.
Εδώ ακριβώς αρχίζει η ευθύνη των πολιτικών εκπροσώπων της Χίου. Το κριτήριο της επάρκειάς τους είναι αν έχουν εξασφαλίσει εφαρμόσιμες λύσεις πριν διακοπεί η κανονική αεροπορική εξυπηρέτηση. Οι συναντήσεις, οι δηλώσεις ενδιαφέροντος και οι διαβεβαιώσεις αποκτούν αξία όταν καταλήγουν σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Η ανάγκη να διατυπωθούν από τον Μητροπολίτη, μέσα στην επίσημη δοξολογία, τόσο βασικά αιτήματα αποτελεί αφ´ενός υπέρβαση για τον Μητροπολίτη και αφ´ετέρου πολιτική έκθεση για τους αρμοδίους. Η τοπική δημοσιογραφική αποτίμηση της παρέμβασης στάθηκε ήδη στην αδυναμία της πολιτικής ηγεσίας να εκφράσει ενιαίο διεκδικητικό λόγο.
Αλλά η πολιτική ανεπάρκεια δεν πρέπει να μας οδηγήσει σε σύγχυση.
Η Εκκλησία δικαιούται να υπερασπίζεται τον άνθρωπο. Η κρατική ευθύνη παραμένει στην Πολιτεία.
Ο επίσκοπος έχει λόγο για την ταλαιπωρία, την εγκατάλειψη, την κοινωνική αδικία. Η ποιμαντική του ευθύνη περιλαμβάνει την πραγματική ζωή των ανθρώπων. Δεν τελειώνει στην πόρτα του ναού. Όταν ο ασθενής δυσκολεύεται να φτάσει στη θεραπεία του και η οικογένεια αδυνατεί να αντεπεξέλθει στο κόστος μιας αναγκαίας μετακίνησης, η εκκλησιαστική σιωπή δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως πνευματική αρετή. Και ο πρώτος διδάξας αυτής της ποιμαντικής συμπεριφοράς υπήρξε ο Μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος και ο Μητροπολίτης Μάρκος ακολουθεί πιστά αυτή την τακτική. Προς τιμήν του.
Από αυτό, ωστόσο, μέχρι να θεωρηθεί ο Μητροπολίτης αυτονόητος επικεφαλής της πολιτικής διεκδίκησης ενός τόπου, η απόσταση είναι μεγάλη.
Ο ίδιος δεν ανέλαβε με την ομιλία του την άσκηση κρατικής εξουσίας. Διατύπωσε αιτήματα προς εκείνους που την ασκούν. Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης. Ο κίνδυνος υποκατάστασης αρχίζει όταν η κοινωνία συνηθίζει να περιμένει από τον δεσπότη όσα δικαιούται να απαιτεί από την κυβέρνηση και τους εκλεγμένους εκπροσώπους της. Και όταν οι τελευταίοι βολεύονται πίσω από το κύρος του.
Κάποτε επικρίναμε —και δικαίως— την αντίληψη ότι η Εκκλησία μπορεί να λειτουργεί ως παράλληλο κέντρο πολιτικής εξουσίας. Η συνέπεια επιβάλλει να διατηρούμε το ίδιο κριτήριο και σήμερα, ακόμη κι όταν συμφωνούμε με το περιεχόμενο μιας παρέμβασης. Οι θεσμικές αρχές κρίνονται και στις περιπτώσεις που μας είναι συμπαθείς.
Η επίκληση, άλλωστε, του εθνικού χαρακτήρα ενός αιτήματος δεν καταργεί την κοινωνική και πολιτική του διάσταση. Η σύνδεση της Χίου αφορά την εθνική συνοχή, αλλά αφορά συγχρόνως δημόσιες αποφάσεις, πόρους και προτεραιότητες. Δεν χρειάζεται να αποχαρακτηριστεί ένα πρόβλημα ως «πολιτικό» για να νομιμοποιείται η Εκκλησία να μιλήσει γι’ αυτό. Χρειάζεται να μιλά με επίγνωση της αποστολής της και των ορίων της.
Αντίστοιχα, η πατρική γλώσσα ενός επισκόπου έχει το εκκλησιαστικό της νόημα. Η δημόσια εκπροσώπηση, όμως, αφορά το σύνολο των πολιτών, ανεξαρτήτως θρησκευτικής σχέσης και εκκλησιαστικής συμμετοχής. Η ποιμαντική πατρότητα δεν αποτελεί πολιτική εντολή.
Και η επίσημη δοξολογία χρειάζεται το μέτρο της. Μια παρέμβαση για μια επείγουσα συλλογική ανάγκη μπορεί να είναι κατανοητή και ουσιαστική. Αν, όμως, κάθε κρατική παρουσία στον ναό μετατρέπεται σε διαδικασία διαπραγμάτευσης διοικητικών ζητημάτων, τότε αποδυναμώνεται και ο χαρακτήρας της λατρευτικής σύναξης και η λειτουργία των αρμόδιων θεσμών.
Η εικόνα του «ζωντανού καλωδίου», την οποία χρησιμοποίησε ο Μάρκος για τους Χιώτες, είχε δύναμη.
Η ανθρώπινη παρουσία δίνει περιεχόμενο στην εθνική κυριαρχία. Αλλά οι κάτοικοι των συνόρων δικαιούνται κρατική φροντίδα επειδή είναι πολίτες αυτής της χώρας. Δεν χρειάζεται να αποδεικνύουν διαρκώς την εθνική χρησιμότητά τους ούτε να προσκομίζουν τις θυσίες των προγόνων τους για να εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή συγκοινωνία.
Μπράβο, λοιπόν, στον Χίου Μάρκο που μίλησε. Η επιτυχία της παρέμβασής του θα κριθεί από το αν αυτό βοήθησε ώστε οι αρμόδιοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
Η Χίος χρειάζεται έναν επίσκοπο κοντά στους ανθρώπους της και πολιτικούς εκπροσώπους ικανούς να υπηρετούν την εντολή τους. Η φωνή του πρώτου μπορεί να αφυπνίσει τους δεύτερους. Δεν μπορεί να γίνει, όμως το άλλοθι τους.
Διότι μια Πολιτεία που χρειάζεται κάθε φορά τον δεσπότη για να ακούσει τους πολίτες της έχει ήδη αργήσει να κάνει το καθήκον της.
Οι ειδήσεις σήμερα Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
