Ανάμεσα στα κειμήλια της απελευθέρωσης της Χίου, μια χειροποίητη σημαία διατηρεί μια ξεχωριστή ανθρώπινη ιστορία: εκείνη της Ευγενίας Μαδιά, της νεαρής Χιώτισσας που κατασκεύασε με τα υφάσματα που διέθετε, το εθνικό σύμβολο με το οποίο θέλησε να υποδεχθεί τον ελληνικό στρατό. Η σημαία της, συνδεδεμένη στη συλλογική μνήμη με τις πρώτες ώρες της ελευθερίας του 1912, φυλάσσεται στη Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Χίου «Κοραής».
Πίσω από τον καθιερωμένο χαρακτηρισμό «πρώτη σημαία της απελευθέρωσης» βρίσκεται μια ιστορική διάκριση που αξίζει να διατηρηθεί. Παρότι αρκετές επετειακές αναφορές συνδέουν την έπαρσή της με την 11η Νοεμβρίου, η αναλυτικότερη εξιστόρηση τοποθετεί το περιστατικό το μεσημέρι της 12ης Νοεμβρίου 1912, στο Φρουραρχείο, μετά την είσοδο του ελληνικού στρατού στην πόλη. Το ίδιο πρωί είχε προηγηθεί έπαρση ελληνικής σημαίας στο Διοικητήριο.
Από το Κοντάρι στην πόλη της Χίου
Η άφιξη των ελληνικών δυνάμεων βρήκε το νησί μέσα στη δίνη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Επικεφαλής του στρατιωτικού αποσπάσματος ήταν ο συνταγματάρχης Νικόλαος Δελαγραμμάτικας, ενώ τη ναυτική δύναμη διοικούσε ο πλοίαρχος Ιωάννης Δαμιανός. Η απαίτηση για παράδοση συνάντησε την άρνηση της οθωμανικής στρατιωτικής διοίκησης, οδηγώντας στην απόφαση για απόβαση νότια της πόλης.
Στο Κοντάρι, το απόγευμα της 11ης Νοεμβρίου, τα ελληνικά τμήματα αντιμετώπισαν αντίσταση. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις βραδινές ώρες, προτού οι οθωμανικές δυνάμεις εγκαταλείψουν τις θέσεις τους και υποχωρήσουν προς το εσωτερικό του νησιού.
Το πρωί της 12ης Νοεμβρίου, ο ελληνικός στρατός εισήλθε στην πόλη χωρίς να συναντήσει αντίσταση. Η υποδοχή υπήρξε ενθουσιώδης, με τους κατοίκους να κατακλύζουν τους δρόμους. Η στρατιωτική επιχείρηση, ωστόσο, δεν είχε ολοκληρωθεί: η κατάληψη της πρωτεύουσας αποτελούσε αποφασιστικό βήμα, ενώ ο αγώνας στην ενδοχώρα συνεχιζόταν.
Τα υφάσματα από το μπαουλάκι
Μέσα σε εκείνες τις ώρες εκδηλώθηκε η πρωτοβουλία της Ευγενίας Μαδιά. Δεκαπέντε ετών, από τα Καρδάμυλα, κόρη του γιατρού Κωνσταντίνου Μαδιά, θέλησε να συμμετάσχει στην υποδοχή των απελευθερωτών με μια δική της προσφορά.
Αναζήτησε τα υφάσματα που είχε φυλάξει στο μπαουλάκι της και τα χρησιμοποίησε για να κατασκευάσει μια ελληνική σημαία. Η βιασύνη και τα περιορισμένα διαθέσιμα υλικά άφησαν επάνω της ευδιάκριτα τα γνωρίσματα του αυτοσχεδιασμού: οι λωρίδες ήταν επτά αντί εννέα, ενώ οι αποχρώσεις δεν απέδιδαν πιστά τη γαλανόλευκη.
Αυτές οι αποκλίσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας του κειμηλίου. Αποτυπώνουν την αυθόρμητη κινητοποίηση ενός κοριτσιού που, μέσα στον αναβρασμό της απελευθέρωσης, ένωσε όσα υφάσματα είχε πρόχειρα για να δώσει μορφή σε όσα αισθανόταν.
Η στιγμή της έπαρσης
Το μεσημέρι της 12ης Νοεμβρίου η νεαρή προσήλθε στο Φρουραρχείο, στο κτήριο δίπλα στη Βιβλιοθήκη «Κοραής», προσφέροντας τη σημαία που είχε κατασκευάσει. Ζήτησε να υψωθεί στο κοντάρι από το οποίο είχε κατέβει η οθωμανική.
Ο φρούραρχος Καταφυγιώτης αποδέχθηκε την προσφορά και διέταξε να παραταχθεί η φρουρά για την απόδοση τιμών. Η ίδια η Ευγενία Μαδιά ύψωσε τη σημαία, μέσα σε χειροκροτήματα και ζητωκραυγές του συγκεντρωμένου πλήθους.
Η σκηνή αυτή συνδέει την επίσημη στρατιωτική τελετουργία με τη συμμετοχή των κατοίκων στην απελευθέρωση. Στο πρόσωπο μιας νεαρής Χιώτισσας, ο ενθουσιασμός της πόλης αποκτούσε συγκεκριμένη έκφραση: μια χειροποίητη σημαία παραδιδόταν στη φρουρά και αναρτιόταν με τιμές.
Η ιστορική ακρίβεια επιβάλλει να διαχωρίζεται το περιστατικό του Φρουραρχείου από την έπαρση στο Διοικητήριο, το πρωί της ίδιας ημέρας, η οποία αποδίδεται στον αρχιμανδρίτη Νεόφυτο Παπαναστασίου.
Από τη διάσωση στην επετειακή μνήμη
Η σημαία διασώθηκε από τον Γεώργιο Χωρέμη και παραδόθηκε στη Βιβλιοθήκη «Κοραής». Εκεί διατηρείται ως υλικό τεκμήριο της απελευθέρωσης, μαζί με την ιστορία της κοπέλας που την κατασκεύασε.
Για τις επετειακές εκδηλώσεις χρησιμοποιείται ομοίωμά της, φιλοτεχνημένο από τη Δώρα Κρομμύδα, το οποίο αναρτάται στο κτήριο της Περιφερειακής Ενότητας Χίου. Το πρωτότυπο παραμένει φυλαγμένο στη Βιβλιοθήκη, διατηρώντας τις ιδιαιτερότητες των υφασμάτων και της κατασκευής του.
Οι ειδήσεις σήμερα Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
