Με ιδιαίτερη κατάνυξη πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας 14 Σεπτεμβρίου 2026, στο Ιερό Τάγμα Αγίου Παντελεήμονος, στην παραλία των Λιβαδίων Χίου, η καθιερωμένη Αναπαράσταση της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, με ιερείς, ψάλτες και εκκλησίασμα να ψάλλουν τους Χαιρετισμούς του Σταυρού.
Κάθε χρόνο, στις 14 Σεπτεμβρίου, η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, μία από τις σημαντικότερες εορτές της Χριστιανοσύνης, η οποία συνδέεται με την εύρεση του Σταυρού από την Αγία Ελένη και την ύψωσή του ενώπιον των πιστών.
Ο Σταυρός που φυλάσσεται στο Ιερό Τάγμα
Κατά την έναρξη της Ιεράς Ακολουθίας, ο πρόεδρος του Ιερού Τάγματος, Βασίλης Σαρμουσάκης, αναφέρθηκε στον Σταυρό που φυλάσσεται στο παρεκκλήσι του Σταυρού και τον οποίο είχε φέρει στο Τάγμα και στη Χίο ο μακαριστός Μητροπολίτης Χίου Παντελεήμων Φωστίνης, στις αρχές της δεκαετίας του 1950, ως ένα ιδιαίτερα πολύτιμο προσκύνημα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, ο Σταυρός βρίσκεται εκεί «για να μας φυλάει και να μας χαρίζει, υγεία, αγάπη, ειρήνη και χαρά».
Σύμφωνα με την παράδοση του Ιερού Τάγματος, ο συγκεκριμένος Σταυρός έχει το ίδιο βάρος, μέγεθος και τις ίδιες διαστάσεις με τον Σταυρό στον οποίο σταυρώθηκε ο Ιησούς Χριστός, ενώ είναι κατασκευασμένος από το ίδιο είδος ξύλου, κέδρο του Λιβάνου.
Κάθε χρόνο, κατά την Αναπαράσταση της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, στην αυλή του Ιερού Τάγματος Αγίου Παντελεήμονος συρρέει πλήθος πιστών τόσο από την περιοχή των Λιβαδίων όσο και από την πόλη της Χίου.
Κατανυκτική ατμόσφαιρα στον προαύλιο χώρο
Η φετινή Αναπαράσταση και η Ιερά Ακολουθία πραγματοποιήθηκαν σε κατανυκτική ατμόσφαιρα στον προαύλιο χώρο του Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, πλάι στα παρεκκλήσια και στον καταπράσινο κήπο του Τάγματος.
Ιδιαίτερη εικόνα δημιουργούσαν οι φοίνικες του κήπου και, κυρίως, εκείνος που βρίσκεται μπροστά από το παρεκκλήσι του Σταυρού, γερμένος προς τη γη, σαν να προσκυνά και ο ίδιος τον Εσταυρωμένο και τον Σταυρό Του.
Μετά το πέρας της τελετής ακολούθησε το καθιερωμένο παραδοσιακό κέρασμα με μουσταλευριά, την οποία παρασκευάζουν κάθε χρόνο οι κυρίες του Τάγματος, συνεχίζοντας μία παράδοση που συνοδεύει την εορτή.
Η εύρεση του Τιμίου Σταυρού
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, το 326 μ.Χ. η Αγία Ελένη επισκέφθηκε την Ιερουσαλήμ, προκειμένου να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους και να ευχαριστήσει τον Θεό για τις μεγάλες επιτυχίες του γιου της, Μεγάλου Κωνσταντίνου.
Ο θείος ζήλος την οδήγησε στην έναρξη ερευνών για την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού.
Στον Γολγοθά υπήρχε ναός αφιερωμένος στη θεά Αφροδίτη, τον οποίο η Αγία Ελένη γκρέμισε ως ειδωλολατρικό και στη συνέχεια άρχισαν οι ανασκαφές για την ανεύρεση του Σταυρού.
Κατά τις ανασκαφές βρέθηκαν τρεις σταυροί, χωρίς ωστόσο να είναι γνωστό ποιος από αυτούς ήταν ο Σταυρός του Χριστού.
Τότε, σύμφωνα με την παράδοση, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Μακάριος Α΄, μαζί με άλλους πρεσβυτέρους, τέλεσε δέηση. Μετά την ολοκλήρωσή της, οι τρεις σταυροί ακούμπησαν διαδοχικά στο σώμα μιας νεκρής γυναίκας. Όταν την άγγιξε ο τρίτος Σταυρός, η γυναίκα αναστήθηκε.
Η είδηση διαδόθηκε γρήγορα και πλήθος χριστιανών από κάθε σημείο της Ιερουσαλήμ έσπευσε για να ασπαστεί και να προσκυνήσει τον Τίμιο Σταυρό.
Λόγω του μεγάλου συνωστισμού, ο Τίμιος Σταυρός υψώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 335 μ.Χ. σε ψηλό σημείο μέσα στον Ιερό Ναό της Αναστάσεως, ώστε να μπορούν να τον δουν και να τον προσκυνήσουν όλοι οι πιστοί.
Η δεύτερη Ύψωση του Τιμίου Σταυρού
Με την εορτή της 14ης Σεπτεμβρίου συνδέεται και η δεύτερη Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, μετά την ανάκτησή του από τους Πέρσες.
Το 614 μ.Χ., κατά την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ, οι Πέρσες είχαν αρπάξει τον Τίμιο Σταυρό από τους Αγίους Τόπους. Μετά την πανηγυρική νίκη του εναντίον τους, ο αυτοκράτορας Ηράκλειος κατόρθωσε να τον ανακτήσει.
Ο αυτοκράτορας μετέφερε εκ νέου το ύψιστο ιερό σύμβολο του Χριστιανισμού στην Κωνσταντινούπολη, όπου πραγματοποιήθηκε νέα Ύψωση, ενώ στη συνέχεια ο Τίμιος Σταυρός μεταφέρθηκε στα Ιεροσόλυμα.
Αργότερα, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων τεμάχισε μέρος του Ιερού Σταυρού σε Τίμιο Ξύλο, το οποίο διανεμήθηκε σε Εκκλησίες, με την αντίληψη ότι ο Σταυρός του Ιησού Χριστού αποτελεί ιερό κειμήλιο ολόκληρης της Χριστιανοσύνης.
Το απολυτίκιο της εορτής
Εκτός από τους Χαιρετισμούς του Σταυρού, κατά την ημέρα της εορτής ψάλλεται και το γνωστό απολυτίκιο:
«Σώσον Κύριε τον λαόν σου και ευλόγησον την κληρονομίαν σου, νίκας τοις βασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρούμενος, και το σον φυλάττων, δια του Σταυρού σου πολίτευμα».
«Του Σταυρού, σταύρωνε και σπέρνε»
Η 14η Σεπτεμβρίου έχει, παράλληλα, ξεχωριστή θέση και στη λαϊκή παράδοση. Η ημέρα της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού αποτελούσε για τους ανθρώπους της υπαίθρου ένα από τα σημάδια που σηματοδοτούσαν την αλλαγή της εποχής.
Ο τρύγος πλησίαζε στο τέλος του, οι πρώτες φθινοπωρινές εργασίες ξεκινούσαν και ο σπόρος ετοιμαζόταν να επιστρέψει στη γη.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η λαϊκή παράδοση, «Του Σταυρού, σταύρωνε και σπέρνε!».
Δημήτρης Ζαφείρης
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
