Υπάρχουν κτίρια που περνούν σχεδόν απαρατήρητα και άλλα που, ακόμη κι όταν μένουν αναξιοποίητα, εξακολουθούν να προκαλούν συζητήσεις. Το δημοτικό κτίριο στη συμβολή των οδών Κανάρη και Λάδη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Βρίσκεται σε ένα πολυσύχναστο σημείο του κέντρου της Χίου, όμως η μεγάλη κλίμακα και η μορφή του συχνά θεωρούνται ξένες προς το ιστορικό περιβάλλον της περιοχής. Κατά καιρούς έχουν ακουστεί διαφορετικές απόψεις για το μέλλον του, από την κατεδάφιση έως την αναβάθμιση και τη μεταμόρφωσή του.
Το ερώτημα είναι αν ένα κτίριο που μοιάζει ξένο προς την αρχιτεκτονική της πόλης της Χίου μπορεί να αποκτήσει έναν νέο ρόλο, ανοιχτό στους κατοίκους και τους επισκέπτες. Πάνω σε αυτή τη σκέψη βασίζεται το «Mastic Box»: μια πρόταση επανάχρησης που συνδέει το κτίριο της Λάδη με το πιο αναγνωρίσιμο προϊόν του νησιού, τη μαστίχα.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος με καθημερινή ζωή, όπου ο πολιτισμός συναντά την εκπαίδευση, την εργασία, το εμπόριο, τη γαστρονομία και την αναψυχή.
Η κεντρική ιδέα γεννήθηκε από τη συνάντηση δύο εικόνων. Η πρώτη είναι το ίδιο το υφιστάμενο κτίριο, το ογκώδες «τσιμεντένιο κουτί», όπως έχει χαρακτηριστεί στη δημόσια συζήτηση. Η δεύτερη προέρχεται από τη λαϊκή αρχιτεκτονική των Μαστιχοχωρίων και συγκεκριμένα από το «πουντί», τον κεντρικό υπαίθριο χώρο γύρω από τον οποίο οργανωνόταν η ζωή της κατοικίας. Αντί το κουτί να απορριφθεί, διατηρείται ο βασικός σκελετός του και αποκτά στο εσωτερικό του ένα κεντρικό άνοιγμα που φέρνει φως, αέρα και οπτική επικοινωνία ανάμεσα στα επίπεδα.
Αυτό το άνοιγμα γίνεται η καρδιά του «Mastic Box». Οι σκάλες, οι κινήσεις και οι διαφορετικές χρήσεις οργανώνονται γύρω του, ώστε η μετάβαση από τον έναν χώρο στον άλλο να αποτελεί μέρος της εμπειρίας. Ο επισκέπτης δεν ακολουθεί απλώς έναν διάδρομο, αλλά αντιλαμβάνεται σταδιακά το κτίριο ως ένα σύνολο δραστηριοτήτων που συνδέονται μεταξύ τους. Η ιδέα του παραδοσιακού κεντρικού χώρου μεταφέρεται με σύγχρονο τρόπο, χωρίς να αντιγράφεται κυριολεκτικά.
Στο ισόγειο αναπτύσσεται ο βασικός μουσειακός χώρος. Εκεί η ιστορία της μαστίχας, τα στάδια παραγωγής, οι χρήσεις και τα παράγωγά της παρουσιάζονται μέσα από φωτογραφίες, αντικείμενα, χάρτες, βίντεο και διαδραστικές εφαρμογές. Η αφήγηση επιδιώκει να κάνει κατανοητό τον κόπο της καλλιέργειας και τη στενή σχέση του προϊόντος με τους ανθρώπους και τα χωριά της νότιας Χίου. Στο ίδιο επίπεδο βρίσκονται η υποδοχή και το κατάστημα, ώστε η πρώτη επαφή με το κτίριο να είναι άμεση και φιλική.
Στον πρώτο όροφο, η εμπειρία συνεχίζεται μέσα από τη γεύση. Η καφετέρια–εστιατόριο προβλέπεται να αναδεικνύει την τοπική κουζίνα και να χρησιμοποιεί χιακά προϊόντα, εντάσσοντας τη γαστρονομική ταυτότητα του νησιού στη συνολική αφήγηση. Μαζί με το περίπτερο προϊόντων μαστίχας, το μπαρ και τον χώρο απασχόλησης παιδιών, δημιουργείται ένα επίπεδο που μπορεί να λειτουργεί ως τόπος συνάντησης και όχι μόνο ως στάση μετά το μουσείο.
Οι επάνω χώροι διευρύνουν ακόμη περισσότερο τον χαρακτήρα της πρότασης. Προβλέπονται ευέλικτοι χώροι εργασίας, αίθουσες συναντήσεων και σεμιναρίων, καθώς και δυνατότητες για εκπαιδευτικές δράσεις, διαλέξεις και εργαστήρια. Στο δώμα διαμορφώνονται ανοιχτές και στεγασμένες ζώνες εστίασης και αναψυχής. Με αυτόν τον τρόπο, το κτίριο μπορεί να φιλοξενεί διαφορετικές ομάδες και δραστηριότητες μέσα στην ημέρα, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τη λειτουργία ενός μουσείου.
Η εικόνα του κτιρίου αντλεί στοιχεία από τα Μαστιχοχώρια, αλλά αποφεύγει τη μίμηση. Τα γεωμετρικά μοτίβα των ξυστών μεταφέρονται στις όψεις ως επιφάνειες που φιλτράρουν το φως και δημιουργούν σκιά. Οι λιτές εξωτερικές αποχρώσεις συνδυάζονται στο εσωτερικό με θερμότερα και πιο ζωντανά χρώματα, όπως συμβαίνει συχνά πίσω από τις αυστηρές όψεις των παραδοσιακών κατοικιών. Η τοπική αναφορά λειτουργεί ως έμπνευση για μια σύγχρονη ταυτότητα και όχι ως διακοσμητική αναπαραγωγή.
Το «Mastic Box» προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο να αντιμετωπιστεί ένα κτίριο που έχει συνδεθεί με αρνητικές κρίσεις. Αντί να παραμένει ένα κλειστό και δύσκολο σημείο του αστικού τοπίου, μπορεί να μετατραπεί σε χώρο πολιτισμού, γνώσης, εργασίας και καθημερινής συνάντησης. Παράλληλα, το άνοιγμα του ισογείου προς τον δημόσιο χώρο επιδιώκει να κάνει την πρόσβαση πιο άμεση και το κτίριο πιο φιλικό, ώστε να συμμετέχει ενεργά στην καθημερινή κίνηση και στη ζωή του κέντρου της Χίου σήμερα. Η μαστίχα αποκτά έτσι μια σταθερή παρουσία στην καρδιά της πόλης, όχι μόνο ως εμπορικό προϊόν, αλλά ως ζωντανό κομμάτι της χιακής ταυτότητας.
Η πρόταση εκπονήθηκε ως πτυχιακή εργασία στο Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2021. Περιλάμβανε την έρευνα, τη διαμόρφωση της κεντρικής ιδέας, την οργάνωση των χρήσεων και των διαδρομών, καθώς και τον αρχιτεκτονικό και εσωτερικό σχεδιασμό του νέου πολυχώρου.
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
