Σε διαφορετικές «ταχύτητες» εντάσσονται η Χίος, τα Ψαρά και οι Οινούσσες μέσα από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, το οποίο επιχειρεί να καθορίσει με σαφέστερους κανόνες το πού, το πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις θα αναπτύσσεται η τουριστική δραστηριότητα τα επόμενα χρόνια.
Το νέο πλαίσιο δεν αντιμετωπίζει πλέον όλα τα νησιά με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, εισάγει κατηγορίες και ειδικές ομάδες νησιών, ανάλογα με το μέγεθος, την τουριστική πίεση, τη φέρουσα ικανότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Για το βορειοανατολικό Αιγαίο, αυτό σημαίνει ότι η Χίος, τα Ψαρά και οι Οινούσσες αποκτούν διαφορετική θέση στον νέο σχεδιασμό.
Τι αλλάζει για τη Χίο
Η Χίος εντάσσεται, σύμφωνα με τις προβλέψεις του σχεδίου, στην ομάδα των μεγάλων νησιών, μαζί με προορισμούς όπως η Λέσβος, η Σάμος, η Ρόδος και η Κέρκυρα. Η ένταξη αυτή δεν συνεπάγεται αυτόματα περιορισμό της τουριστικής ανάπτυξης, αλλά εισάγει σαφέστερους όρους για τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα σχεδιάζεται.
Για τη Χίο, το νέο χωροταξικό ανοίγει τον δρόμο για τον καθορισμό ειδικών ζωνών τουριστικής ανάπτυξης σε εκτός σχεδίου περιοχές, αλλά και ζωνών προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Στις δεύτερες, η τουριστική δόμηση θα μπορεί να περιορίζεται ή ακόμη και να απαγορεύεται, ανάλογα με τη φυσιογνωμία και τις ανάγκες προστασίας κάθε περιοχής.
Η πρόβλεψη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για ένα νησί με έντονο φυσικό ανάγλυφο, εκτεταμένο παραλιακό μέτωπο, ιστορικούς οικισμούς και περιοχές ιδιαίτερου πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Στην πράξη, η τουριστική ανάπτυξη της Χίου θα καλείται να συμβαδίσει περισσότερο με την προστασία του τοπίου, των μαστιχοχωρίων, των παράκτιων περιοχών και των υφιστάμενων οικιστικών δομών.
Παράλληλα, το πλαίσιο δίνει κατεύθυνση για παροχή κινήτρων αναβάθμισης των υφιστάμενων τουριστικών καταλυμάτων, με στόχο τη μετάβασή τους σε υψηλότερες κατηγορίες, αλλά και τη συμπλήρωσή τους με ειδικές τουριστικές υποδομές. Αυτό σημαίνει ότι, αντί η αναπτυξιακή πίεση να διοχετεύεται αποκλειστικά σε νέες μονάδες, ενθαρρύνεται η ποιοτική βελτίωση του ήδη υπάρχοντος τουριστικού αποθέματος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, με βάση τις αναφορές των δημοσιευμένων κειμένων, η Χίος δεν περιλαμβάνεται στις 18 περιοχές που χαρακτηρίζονται ως περιοχές «Ελεγχόμενης Ανάπτυξης», δηλαδή στις πλέον κορεσμένες τουριστικά περιοχές της χώρας. Ωστόσο, η ακριβής κατηγοριοποίηση των επιμέρους περιοχών της θα προσδιορίσει τελικά και το καθεστώς αρτιότητας, τις δυνατότητες νέων μονάδων και τους ειδικότερους όρους ανάπτυξης.
Πιο «σφιχτό» πλαίσιο για τα Ψαρά
Τα Ψαρά εντάσσονται, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, στην κατηγορία των μεσαίου μεγέθους νησιών. Για αυτά, το νέο χωροταξικό υιοθετεί σαφώς πιο ήπιο μοντέλο ανάπτυξης, με βασική κατεύθυνση τη διατήρηση της κλίμακας του τόπου και την προσαρμογή των νέων τουριστικών εγκαταστάσεων στη μορφολογία των οικισμών και του τοπίου.
Στα νησιά αυτής της κατηγορίας προβλέπεται ότι οι νέες τουριστικές μονάδες θα πρέπει να είναι υψηλότερων προδιαγραφών, δηλαδή τουλάχιστον 3 αστέρων ή αντίστοιχης κατηγορίας, ενώ η δυναμικότητά τους δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τις 100 κλίνες. Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τα Ψαρά, καθώς αποτρέπει τη δημιουργία μεγάλων τουριστικών συγκροτημάτων που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν την ταυτότητα και την κλίμακα του νησιού.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται, επίσης, στην αποκατάσταση παλαιών κελυφών, στην επανάχρηση αξιόλογων κτιρίων και στη μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων ακινήτων σε τουριστικές μονάδες. Για τα Ψαρά, όπου η ιστορική μνήμη και η ιδιαίτερη νησιωτική φυσιογνωμία αποτελούν βασικά στοιχεία της ταυτότητάς τους, η κατεύθυνση αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ήπιας και ποιοτικής τουριστικής ανάπτυξης.
Με απλά λόγια, το νέο πλαίσιο δείχνει ότι τα Ψαρά δεν προορίζονται για μαζική τουριστική ανάπτυξη, αλλά για ένα μοντέλο που θα στηρίζεται στην ιστορία, στον πολιτισμό, στη θάλασσα και στη μικρή κλίμακα.
Οι Οινούσσες και το μοντέλο της μικρής κλίμακας
Για τις Οινούσσες, τα δημοσιευμένα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν τόσο αναλυτική, ονομαστική αναφορά όσο για τη Χίο και τα Ψαρά. Ωστόσο, το νέο χωροταξικό προβλέπει ειδικό πλαίσιο για τα μικρότερα νησιά, με αυξημένη έμφαση στην προστασία του τοπίου και στην αποφυγή βαριών τουριστικών παρεμβάσεων.
Στις κατευθύνσεις που αφορούν τα μικρότερα νησιά προβλέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης νέων καταλυμάτων περιορισμένης κλίμακας και υψηλότερων προδιαγραφών, ενώ επιτρέπονται μόνο ήπιες μορφές οργανωμένης τουριστικής δραστηριότητας. Η λογική αυτή συνδέεται άμεσα με τον χαρακτήρα των Οινουσσών, όπου η τουριστική προοπτική δεν αφορά τη μαζικότητα, αλλά την ενίσχυση ενός πιο επιλεκτικού, ποιοτικού και χαμηλής όχλησης μοντέλου.
Το ίδιο πλαίσιο δίνει βάρος στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, στη διατήρηση του νησιωτικού χαρακτήρα και στην αποφυγή παρεμβάσεων που θα αλλοίωναν το τοπίο ή θα δημιουργούσαν δυσανάλογες πιέσεις στις τοπικές υποδομές. Για τις Οινούσσες, το στοιχείο αυτό είναι κομβικό, καθώς η τουριστική ανάπτυξη καλείται να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ιδιαίτερη ναυτική, αρχιτεκτονική και πολιτιστική φυσιογνωμία του τόπου.
Κοινές ρυθμίσεις για τα τρία νησιά
Πέρα από τις επιμέρους διαφοροποιήσεις, η Χίος, τα Ψαρά και οι Οινούσσες επηρεάζονται από μία σειρά κοινών ρυθμίσεων που αφορούν όλα τα νησιά και τις παράκτιες περιοχές της χώρας.
Κεντρική πρόβλεψη είναι η απαγόρευση νέων διαμορφώσεων και κατασκευών στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή, με ορισμένες μόνο εξαιρέσεις, όπως έργα πρόσβασης για άτομα με αναπηρία ή αναγκαίες υποδομές έκτακτης ανάγκης. Η ρύθμιση αυτή αγγίζει άμεσα νησιά με εκτεταμένο και ευαίσθητο παράκτιο μέτωπο, όπως η Χίος, αλλά και μικρότερους τόπους όπου η σχέση οικισμού και θάλασσας είναι ακόμη πιο στενή.
Παράλληλα, το νέο χωροταξικό συνδέει την τουριστική ανάπτυξη με αυξημένες περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Προβλέπει υποχρεωτική πρόβλεψη δεξαμενών αποθήκευσης νερού, μέτρα εξοικονόμησης φυσικών πόρων, καθώς και συστάσεις για περιορισμό της κατανάλωσης γλυκού νερού σε νέες τουριστικές εγκαταστάσεις.
Για τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου, όπου η διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί σταθερή πρόκληση, οι ρυθμίσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο τουρισμός καλείται πλέον να αναπτύσσεται όχι μόνο με οικονομικούς όρους, αλλά και με κριτήριο την αντοχή των υποδομών και των φυσικών πόρων.
Ανοίγει ο δρόμος για περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στα ξενοδοχεία και στις οργανωμένες τουριστικές εγκαταστάσεις. Θέτει, επίσης, τις βάσεις για μελλοντικές παρεμβάσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση, ιδιαίτερα στα νησιά.
Στο σχέδιο προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής χωρικά διαφοροποιημένων περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση, ακόμη και με ειδική αναφορά σε νεόδμητες κατοικίες. Οι ρυθμίσεις αυτές δεν φαίνεται να ενεργοποιούνται άμεσα και οριζόντια, ωστόσο δημιουργούν το θεσμικό υπόβαθρο για παρεμβάσεις σε περιοχές όπου οι πιέσεις στη στέγη, στις υποδομές και στο τοπικό περιβάλλον γίνονται εντονότερες.
Για τη Χίο, τα Ψαρά και τις Οινούσσες, η πρόβλεψη αυτή αποκτά ενδιαφέρον κυρίως σε βάθος χρόνου, καθώς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ειδικότερων κανόνων ανάλογα με τις ανάγκες κάθε νησιού και την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας.
Τι παραμένει ανοιχτό
Παρά τη σαφή κατεύθυνση του νέου χωροταξικού, κρίσιμες λεπτομέρειες θα αποσαφηνιστούν μέσα από το τελικό κείμενο και, κυρίως, μέσα από τα επόμενα επίπεδα πολεοδομικού σχεδιασμού.
Για τη Χίο, δεν προκύπτει από τις υπάρχουσες αναφορές η ακριβής κατάταξη όλων των περιοχών της στις κατηγορίες τουριστικής πίεσης, γεγονός που θα καθορίσει τις ειδικές προϋποθέσεις για νέα ξενοδοχεία, την απαιτούμενη αρτιότητα και τη δυναμικότητα των επενδύσεων. Αντίστοιχα, για τις Οινούσσες, αναμένεται η πλήρης εξειδίκευση του εφαρμοστέου πλαισίου.
Σε κάθε περίπτωση, το νέο χωροταξικό σηματοδοτεί μία σαφή αλλαγή φιλοσοφίας: η τουριστική ανάπτυξη στα νησιά δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ενιαίο μοντέλο επέκτασης, αλλά ως διαδικασία που οφείλει να λαμβάνει υπόψη το μέγεθος, τις αντοχές, την ταυτότητα και τις ανάγκες κάθε τόπου.
Για τη Χίο, τα Ψαρά και τις Οινούσσες, το στοίχημα της επόμενης περιόδου θα είναι η αξιοποίηση των νέων δυνατοτήτων χωρίς να χαθεί το στοιχείο που τα κάνει ξεχωριστά.
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
