Στο επίκεντρο της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο ΣτΕ, βρέθηκε η υπόθεση του αντιμονίου στη Χίο, με την πλευρά των προσφευγόντων να αναπτύσσει, διά του καθηγητή Διοικητικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Πάνου Λαζαράτου, ένα πολυεπίπεδο πλέγμα επιχειρημάτων κατά του διεθνούς διαγωνισμού. Η επιχειρηματολογία, όπως αποτυπώθηκε και στη δημόσια τοποθέτηση του ίδιου μετά τη συζήτηση, δεν περιορίστηκε μόνο σε περιβαλλοντικές ενστάσεις, αλλά επεκτάθηκε σε ζητήματα χωροθέτησης, συμβατότητας με τον υπερκείμενο σχεδιασμό, πληρότητας των μελετών, νομιμότητας της διαδικασίας και ουσιαστικής ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας.
Το ιστορικό βάρος της παλαιάς εξόρυξης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε, σύμφωνα με όσα αναδείχθηκαν στην ακροαματική διαδικασία, στο ιστορικό προηγούμενο της ίδιας της Χίου. Ο Πάνος Λαζαράτος υποστήριξε ότι η εξόρυξη αντιμονίου σε νησιωτικό χώρο δεν έχει ουσιαστικά επιχειρηθεί αλλού στον κόσμο, πέρα από την περίπτωση της Χίου τη δεκαετία του 1950, η οποία, όπως τόνισε, συνδέθηκε αιτιωδώς με τον θάνατο δεκάδων εργατών. Στο ακροατήριο έγινε αναφορά στην Κέραμο, στο μνημείο των πεσόντων και στο κενοτάφιο, στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για να αναδειχθεί ότι το ζήτημα δεν είναι ούτε αφηρημένο ούτε θεωρητικό, αλλά φέρει ήδη ένα βαρύ ιστορικό αποτύπωμα για το νησί.
Η Χίος είχε κριθεί ακατάλληλη από το 2014
Ένα από τα κεντρικά σημεία της αγόρευσης αφορούσε την παλαιότερη αξιολόγηση της περιοχής. Η πλευρά των κατοίκων υποστήριξε ότι ήδη από την Επιτροπή Έρευνας του 2014 η Χίος είχε κριθεί ακατάλληλη για εξόρυξη αντιμονίου. Κατά τον καθηγητή, το στοιχείο αυτό έχει κομβική σημασία, διότι δεν πρόκειται για μεταγενέστερη πολιτική ή κοινωνική αντίδραση, αλλά για τεχνική και θεσμική παραδοχή που προϋπήρχε του σημερινού διαγωνισμού. Στο ίδιο πλαίσιο, ο ίδιος ανέφερε ότι κρίσιμα έγγραφα δεν παραδόθηκαν εγκαίρως και τελικώς περιήλθαν στην κατοχή της πλευράς των προσφευγόντων μόνο κατόπιν εισαγγελικής παρέμβασης.
Στο στόχαστρο η διαδικασία της διαβούλευσης
Βασικός άξονας της νομικής επιχειρηματολογίας υπήρξε και το ζήτημα της διαβούλευσης. Σύμφωνα με όσα προβλήθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου, τα αναλυτικά δεδομένα που αφορούσαν το σχέδιο αξιοποίησης δεν τέθηκαν με σαφή και πλήρη τρόπο υπόψη της τοπικής κοινωνίας, με αποτέλεσμα η διαδικασία να χαρακτηριστεί από την πλευρά των κατοίκων υποτυπώδης. Ο Πάνος Λαζαράτος έκανε λόγο για απόκρυψη αναλυτικών δεδομένων, υποστηρίζοντας ότι οι κάτοικοι της Χίου δεν είχαν πραγματική δυνατότητα να γνωρίζουν το εύρος, τις συνέπειες και τα ακριβή χαρακτηριστικά του σχεδιασμού που προωθήθηκε.
Ερωτήματα για τη συμβατότητα με τον χωροταξικό σχεδιασμό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η αναφορά στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό. Όπως τονίστηκε ενώπιον του ΣτΕ, τόσο το ΣΧΟΑΠ Αμανής όσο και το Περιφερειακό Σχέδιο Βορείου Αιγαίου απαγορεύουν ρητώς μεταλλευτικές δραστηριότητες στη Βόρεια Χίο. Μάλιστα, κατά τα όσα έγιναν γνωστά, το συγκεκριμένο σημείο επισημάνθηκε και από τον εισηγητή της υπόθεσης, ο οποίος απηύθυνε σχετικό ερώτημα προς τις εκπροσώπους του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται ιδιαιτέρως σημαντική, καθώς δείχνει ότι το δικαστήριο στάθηκε με προσοχή στη συμβατότητα του διαγωνισμού με τον υφιστάμενο χωρικό σχεδιασμό.
Η αναδασωτέα έκταση και οι πυρκαγιές
Ένα ακόμη κρίσιμο επιχείρημα αφορούσε το καθεστώς της αναδασωτέας έκτασης. Η πλευρά των προσφευγόντων υποστήριξε ότι οι εξορύξεις δεν μπορούν να αναπτυχθούν νομίμως σε περιοχή με τέτοιο χαρακτηρισμό, ενώ οι πυρκαγιές που μεσολάβησαν στην επίμαχη ζώνη, αντί να απαλύνουν τα νομικά εμπόδια, τα ενίσχυσαν περαιτέρω. Κατά την αγόρευση τονίστηκε ότι, οι πυρκαγιές στην προς εκμετάλλευση περιοχή αποτέλεσαν σημείο καμπής, το οποίο όφειλε να έχει οδηγήσει ακόμη και σε κρατική πρωτοβουλία διακοπής του διαγωνισμού.
Το πολύγωνο εξόρυξης και οι αντικρουόμενες χρήσεις
Σημαντική ήταν και η ανάπτυξη των επιχειρημάτων που σχετίζονται με το ίδιο το πολύγωνο της εξόρυξης. Σύμφωνα με τον καθηγητή, εντός των ορίων που συνδέονται με τον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ή επηρεάζονται στοιχεία με πολλαπλή θεσμική προστασία, όπως αιγιαλός, αιγιαλίτιδα ζώνη, ιαματικά λουτρά, αρχαιότητες, οικισμοί και δασικές εκτάσεις. Το στοιχείο αυτό χρησιμοποιήθηκε για να καταδειχθεί ότι η χωροθέτηση όχι μόνο δεν είναι ακριβής και ασφαλής, αλλά αντιθέτως διασταυρώνεται με πλήθος αντικρουόμενων χρήσεων γης και καθεστώτων προστασίας, τα οποία καθιστούν το όλο εγχείρημα ακόμη πιο προβληματικό.
Η σύγχυση μεταξύ μίσθωσης και αξιοποίησης
Στην ίδια κατεύθυνση, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διάκριση ανάμεσα στον χώρο μίσθωσης και στον χώρο αξιοποίησης. Η πλευρά Λαζαράτου υποστήριξε ότι τα δύο αυτά πεδία συγχέονται με τρόπο που δημιουργεί ασάφεια και νομική έκπτωση της διαδικασίας. Με άλλα λόγια, άλλο είναι το πεδίο στο οποίο αφορά τυπικά η μίσθωση και άλλο το πραγματικό αποτύπωμα της μελλοντικής αξιοποίησης. Η φερόμενη αυτή σύγχυση προβλήθηκε ως μία από τις σοβαρότερες ενδείξεις προχειρότητας, καθώς, κατά τους προσφεύγοντες, επηρεάζει ευθέως τη νομιμότητα του διαγωνισμού και την ακρίβεια της ενημέρωσης που έλαβαν οι πολίτες.
Αοριστία, παρωχημένες μελέτες και λάθος χωροθέτηση
Η συνολική εικόνα που επιχείρησε να διαμορφώσει η πλευρά των κατοίκων ενώπιον του ΣτΕ ήταν εκείνη ενός διαγωνισμού με πολλαπλά ελαττώματα: αοριστία, ανύπαρκτη ή ανεπαρκή διαβούλευση, ακατάλληλο τόπο, ανεπίκαιρες μελέτες και λανθασμένη χωροθέτηση. Στην επιχειρηματολογία αυτή προστέθηκε και η εγγενής επικινδυνότητα του ίδιου του μεταλλεύματος, καθώς ο καθηγητής επέμεινε στην ανάδειξη του θανατηφόρου και καρκινογόνου χαρακτήρα του αντιμονίου, επιχειρώντας να συνδέσει το νομικό σκέλος με την ουσιαστική απειλή για την υγεία, το περιβάλλον και το παραγωγικό μέλλον του νησιού της μαστίχας.
Το μήνυμα με το οποίο έκλεισε η αγόρευση
Κλείνοντας την αγόρευσή του, ο Πάνος Λαζαράτος φέρεται να έδωσε και το πολιτικό και ηθικό στίγμα της υπόθεσης, σημειώνοντας με ιδιαίτερα φορτισμένο τρόπο ότι «η υπόθεση αντιμόνιο στο νησί της μαστίχας είναι ένα εγκληματικό λάθος». Στην ίδια τοποθέτηση εξέφρασε την πεποίθηση ότι το ΣτΕ θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, ενώ κατέστησε σαφές ότι η νομική μάχη θα συνεχιστεί με προσβολή πράξεων για όσο χρειαστεί, μέχρι να υπάρξει το αποτέλεσμα που επιδιώκουν οι κάτοικοι της Χίου.
Το ενδιαφέρον πλέον μεταφέρεται στην απόφαση του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου, η οποία αναμένεται με ιδιαίτερη αγωνία από την τοπική κοινωνία. Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση στο ΣτΕ κατέδειξε ότι η υπόθεση του αντιμονίου δεν εξετάζεται απλώς ως ένα επενδυτικό σχέδιο, αλλά ως μία σύνθετη σύγκρουση ανάμεσα στη νομιμότητα, τον χωρικό σχεδιασμό, την περιβαλλοντική προστασία, την ιστορική μνήμη και το μέλλον της Βόρειας Χίου.
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
