Σε μια εκτεταμένη αναμόρφωση του πλαισίου που διέπει τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιχειρώντας να κλείσει αρκετές από τις «γκρίζες ζώνες» που επί περισσότερα από 20 χρόνια προκαλούσαν διαφωνίες μεταξύ ταξιδιωτών και αεροπορικών εταιρειών για καθυστερήσεις, ακυρώσεις, χαμένες ανταποκρίσεις, επιστροφές χρημάτων και αποζημιώσεις.
Ο νέος Κανονισμός (ΕΕ) 2026/2202 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2026, τροποποιεί τον γνωστό Κανονισμό 261/2004, ο οποίος αποτελεί από το 2004 τον βασικό ευρωπαϊκό «χάρτη» δικαιωμάτων για όσους ταξιδεύουν αεροπορικώς. Το νέο νομοθέτημα δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 2 Οκτωβρίου 2026. Ωστόσο, οι νέες διατάξεις δεν εφαρμόζονται άμεσα, καθώς ο ίδιος ο κανονισμός προσδιορίζει ως ημερομηνία εφαρμογής την 23η Οκτωβρίου 2027.
Η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι διπλή. Από τη μία πλευρά ενισχύει τη θέση του επιβάτη, θεσπίζοντας σαφέστερες προθεσμίες και υποχρεώσεις για τις αεροπορικές εταιρείες. Από την άλλη, οριοθετεί με μεγαλύτερη ακρίβεια τις περιπτώσεις στις οποίες οι εταιρείες μπορούν να απαλλαγούν από την καταβολή αποζημίωσης, κυρίως όταν αποδεικνύεται η ύπαρξη πραγματικών «έκτακτων περιστάσεων».
Παραμένει το όριο των τριών ωρών για την αποζημίωση
Μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις είναι ότι διατηρείται το υφιστάμενο ουσιαστικό επίπεδο προστασίας ως προς τις μεγάλες καθυστερήσεις. Εφόσον ο επιβάτης φθάσει στον τελικό προορισμό του με καθυστέρηση άνω των τριών ωρών, μπορεί να δικαιούται χρηματική αποζημίωση, εκτός εάν συντρέχουν οι προβλεπόμενες έκτακτες περιστάσεις.
Τα ποσά παραμένουν στα σημερινά επίπεδα: 250 ευρώ για ταξίδια έως 1.500 χιλιόμετρα, 400 ευρώ για ταξίδια εντός της Ε.Ε. άνω των 1.500 χιλιομέτρων και για τα υπόλοιπα ταξίδια μεταξύ 1.500 και 3.500 χιλιομέτρων, και 600 ευρώ για τις υπόλοιπες μεγαλύτερες διαδρομές.
Για τις μεγαλύτερες διαδρομές, όπου προβλέπεται αποζημίωση 600 ευρώ, η εταιρεία θα μπορεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις να μειώνει το ποσό κατά 50%, εάν η τελική καθυστέρηση δεν υπερβαίνει τις τέσσερις ώρες.
Σε περίπτωση καθυστέρησης στην αναχώρηση που φθάνει τις πέντε ώρες, ο αερομεταφορέας υποχρεώνεται να προσφέρει στον επιβάτη τη δυνατότητα επιστροφής χρημάτων.
Ακύρωση λιγότερο από 14 ημέρες πριν από την πτήση
Το δικαίωμα αποζημίωσης διατηρείται και στις ακυρώσεις. Κατά κανόνα, αποζημίωση μπορεί να ζητηθεί όταν η ακύρωση γνωστοποιείται λιγότερο από 14 ημερολογιακές ημέρες πριν από την αναχώρηση.
Υπάρχει, ωστόσο, εξαίρεση όταν η εταιρεία προσφέρει εναλλακτική πτήση που αναχωρεί το πολύ μία ώρα νωρίτερα από την αρχικά προγραμματισμένη και φθάνει στον τελικό προορισμό λιγότερο από δύο ώρες αργότερα. Το βάρος της απόδειξης για το πότε ενημερώθηκε ο επιβάτης για την ακύρωση εξακολουθεί να βαρύνει την αεροπορική εταιρεία.
Η εταιρεία θα πρέπει να ενημερώνει τον επιβάτη για πιθανή αποζημίωση
Μία από τις ουσιαστικότερες αλλαγές αφορά κάτι που μέχρι σήμερα εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το πόσο ενημερωμένος ήταν ο ίδιος ο ταξιδιώτης.
Εφόσον ένας επιβάτης ενδέχεται να δικαιούται αποζημίωση λόγω ακύρωσης, καθυστέρησης ή απώλειας ανταπόκρισης, η αεροπορική εταιρεία θα πρέπει εντός 96 ωρών από την ολοκλήρωση του ταξιδιού να του αποστέλλει ηλεκτρονικά πληροφορίες για το δικαίωμά του και σαφείς οδηγίες σχετικά με τη διαδικασία υποβολής του αιτήματος.
Πρόκειται για σημαντική μετατόπιση της ευθύνης ενημέρωσης. Ο επιβάτης δεν θα χρειάζεται πλέον να ανακαλύπτει μόνος του, μέσα από όρους χρήσης, ιστοσελίδες και φόρμες που συχνά θυμίζουν διοικητικό λαβύρινθο, εάν πιθανόν δικαιούται αποζημίωση.
Εννέα μήνες για να ζητήσει ο επιβάτης την αποζημίωση
Ο νέος κανονισμός καθορίζει πλέον συγκεκριμένη προθεσμία για την υποβολή της αξίωσης. Ο επιβάτης θα διαθέτει εννέα μήνες από την πραγματική ημερομηνία αναχώρησης για να καταθέσει αίτημα αποζημίωσης.
Από την πλευρά της, η αεροπορική εταιρεία θα πρέπει να επιβεβαιώνει αμέσως την παραλαβή του αιτήματος και μέσα σε 30 ημερολογιακές ημέρες είτε να καταβάλλει την αποζημίωση είτε να εξηγεί τεκμηριωμένα γιατί την απορρίπτει.
Εάν ακολουθήσει καταγγελία, αυτή μπορεί να υποβληθεί μέσα σε 12 μήνες από την ημερομηνία εκτέλεσης ή προγραμματισμένης εκτέλεσης της πτήσης ή μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή του αιτήματος αποζημίωσης, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι μεταγενέστερη.
Η εταιρεία ή ο μεσάζων θα πρέπει να επιβεβαιώνει την παραλαβή της καταγγελίας μέσα σε επτά εργάσιμες ημέρες και να δίνει τεκμηριωμένη απάντηση μέσα σε έναν μήνα. Μόνο σε αιτιολογημένες περιπτώσεις η τελική απάντηση μπορεί να παρατείνεται έως δύο μήνες.
Τρεις ώρες για να βρει η εταιρεία εναλλακτική λύση
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην επαναδρομολόγηση. Όταν ο επιβάτης επιλέγει να συνεχίσει το ταξίδι του το συντομότερο δυνατό, η εταιρεία καλείται να του προσφέρει εναλλακτική λύση.
Η λύση αυτή δεν περιορίζεται υποχρεωτικά σε επόμενη δική της πτήση. Μπορεί να περιλαμβάνει πτήση άλλης αεροπορικής εταιρείας, εναλλακτικό αεροδρόμιο ή ακόμη και διαφορετικό μέσο μεταφοράς, εφόσον αυτό είναι κατάλληλο για τη συγκεκριμένη διαδρομή. Το κόστος μετακίνησης μεταξύ του αρχικού και του εναλλακτικού αεροδρομίου βαρύνει την εταιρεία.
Η πραγματικά νέα παράμετρος εμφανίζεται όταν η εταιρεία δεν καταφέρει να προσφέρει κατάλληλη επαναδρομολόγηση μέσα σε τρεις ώρες. Τότε ο επιβάτης αποκτά δικαίωμα να οργανώσει μόνος του την εναλλακτική μεταφορά του, αφού ενημερώσει την εταιρεία.
Ο αερομεταφορέας θα υποχρεούται να επιστρέψει τα αναγκαία και εύλογα έξοδα μέσα σε 14 ημέρες, με ανώτατο όριο το 400% της συνολικής τιμής του εισιτηρίου και των σχετικών τελών διαμεσολάβησης.
Αυτόματη επιστροφή χρημάτων μέσα σε επτά ημέρες
Όταν ο επιβάτης επιλέξει επιστροφή χρημάτων αντί επαναδρομολόγησης, προβλέπεται αυτόματη επιστροφή εντός επτά ημερολογιακών ημερών, κατά κανόνα με τραπεζικό έμβασμα.
Στο ποσό περιλαμβάνεται το πλήρες αντίτιμο των τμημάτων του ταξιδιού που δεν πραγματοποιήθηκαν, καθώς και, υπό προϋποθέσεις, τμημάτων που ήδη πραγματοποιήθηκαν αλλά πλέον δεν εξυπηρετούν τον αρχικό σκοπό του ταξιδιού. Προβλέπεται επίσης η επιστροφή των τελών διαμεσολάβησης, όπου αυτά είχαν επιβληθεί.
Κουπόνι μόνο με ρητή συγκατάθεση
Τέλος στην πρακτική κατά την οποία το voucher εμφανίζεται περίπου ως μονόδρομος επιχειρεί να βάλει ο νέος κανονισμός.
Η αεροπορική εταιρεία θα μπορεί να προτείνει κουπόνι αντί χρημάτων, αλλά ο επιβάτης δεν θα υποχρεούται να το αποδεχθεί. Η συγκατάθεσή του θα πρέπει να είναι ρητή και να αποτυπώνεται σε σταθερό μέσο.
Το voucher θα έχει κανονικά μέγιστη διάρκεια ισχύος 12 μηνών. Εάν δεν χρησιμοποιηθεί πλήρως μέχρι τη λήξη του, το υπόλοιπο ποσό θα πρέπει να επιστρέφεται αυτόματα στον επιβάτη.
Φαγητό, ποτό, διαδίκτυο και ξενοδοχείο
Αποσαφηνίζεται παράλληλα το λεγόμενο «δικαίωμα φροντίδας».
Σε περίπτωση διαταραχής οι επιβάτες θα δικαιούνται δωρεάν ελαφρά φαγητά και ποτά ανά δύο ώρες αναμονής, γεύμα μετά τις τρεις ώρες και στη συνέχεια ανά πέντε ώρες, έως τρία γεύματα ημερησίως, καθώς και πρόσβαση στο διαδίκτυο και δύο τηλεφωνικές κλήσεις.
Όταν απαιτείται διανυκτέρευση, η εταιρεία οφείλει να παρέχει δωρεάν ξενοδοχείο και μεταφορά από και προς το αεροδρόμιο. Εάν δεν το πράξει, ο επιβάτης μπορεί να καλύψει μόνος του τις εύλογες δαπάνες και να ζητήσει την επιστροφή τους.
Υπάρχει, όμως, και ένα σαφές όριο υπέρ των αερομεταφορέων. Εάν η διαταραχή προκαλείται από έκτακτες περιστάσεις που δεν μπορούσαν να αποφευχθούν παρά τη λήψη όλων των εύλογων μέτρων, η υποχρέωση παροχής ξενοδοχείου μπορεί να περιοριστεί στις τρεις διανυκτερεύσεις. Η συγκεκριμένη εξαίρεση δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο στους επιβάτες με ειδικές ανάγκες.
Τέλος στην πολύωρη «ομηρία» μέσα στο αεροσκάφος
Για πρώτη φορά ρυθμίζεται με ιδιαίτερη σαφήνεια και η πολύωρη αναμονή των επιβατών μέσα σε αεροσκάφος που βρίσκεται στο έδαφος.
Σε καθυστέρηση διαδρόμου η εταιρεία οφείλει, μεταξύ άλλων, να εξασφαλίζει κατάλληλη θερμοκρασία στην καμπίνα, πρόσβαση στις τουαλέτες και, κατά κανόνα, δωρεάν πόσιμο νερό.
Εάν η αναμονή φθάσει τις δύο ώρες, το αεροσκάφος θα πρέπει να μεταβεί σε πύλη ή άλλο κατάλληλο σημείο ώστε να επιτραπεί η αποβίβαση των επιβατών. Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο για συγκεκριμένους λόγους ασφάλειας, μετανάστευσης ή ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Τι γίνεται όταν χάνεται η ανταπόκριση
Ισχυρότερη γίνεται η προστασία και στις πτήσεις με ανταπόκριση, εφόσον αυτές αποτελούν μέρος ενιαίας σύμβασης αεροπορικής μεταφοράς.
Εάν ο επιβάτης χάσει την επόμενη πτήση επειδή διαταράχθηκε η προηγούμενη, η εταιρεία που εκτελούσε την προηγούμενη πτήση αναλαμβάνει την επαναδρομολόγηση και την παροχή βοήθειας.
Εάν η εταιρεία δεν μπορεί να εξασφαλίσει εναλλακτική μεταφορά μέσα σε πέντε ώρες από την προγραμματισμένη αναχώρηση της χαμένης ανταπόκρισης, θα πρέπει να προσφέρει και την επιλογή επιστροφής χρημάτων. Εάν η τελική άφιξη καθυστερήσει πάνω από τρεις ώρες, μπορεί να γεννάται και δικαίωμα αποζημίωσης.
Αντίθετα, όταν ένας επιβάτης έχει αγοράσει διαφορετικά σκέλη ως χωριστές συμβάσεις, ο πωλητής ή ο μεσάζων θα πρέπει πλέον να τον προειδοποιεί ρητά πριν από την αγορά ότι η προστασία για χαμένη επόμενη πτήση δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο.
Τέλος στο «δεν πέταξες στην αναχώρηση, ακυρώνεται η επιστροφή»
Μία από τις πλέον καθαρές αλλαγές αφορά την πρακτική «no-show».
Η αεροπορική εταιρεία δεν θα μπορεί να αρνηθεί την επιβίβαση στην πτήση επιστροφής ούτε να επιβάλει σχετικό τέλος επειδή ο επιβάτης δεν χρησιμοποίησε την πτήση μετάβασης, εφόσον τα σκέλη περιλαμβάνονται στην ίδια σύμβαση αεροπορικής μεταφοράς.
Πρόκειται για ουσιαστικό κλείσιμο ενός από τα πλέον αμφιλεγόμενα συμβατικά «παράθυρα» των αεροπορικών εταιρειών.
Δωρεάν προσωπικό αντικείμενο και μεγαλύτερη διαφάνεια στη χειραποσκευή
Ο νέος κανονισμός κατοχυρώνει ότι κάθε επιβάτης θα μπορεί να μεταφέρει ένα προσωπικό αντικείμενο στην καμπίνα χωρίς πρόσθετη χρέωση.
Δεν επιβάλλει, πάντως, γενικευμένη δωρεάν μεταφορά κάθε τροχήλατης χειραποσκευής. Αντίθετα, απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια: πριν καν αρχίσει η διαδικασία κράτησης, οι εταιρείες, οι μεσάζοντες και οι σχετικές πλατφόρμες θα πρέπει να εμφανίζουν εξ ορισμού και τον ναύλο στον οποίο περιλαμβάνεται χειραποσκευή, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να συγκρίνει πραγματικές τιμές και όχι τιμές που «μεγαλώνουν» όσο προχωρά προς το ταμείο.
Παράλληλα, οι εταιρείες θα υποχρεούνται να ενημερώνουν σαφώς για τα επιτρεπόμενα όρια διαστάσεων και βάρους, τον αριθμό των αποσκευών και κάθε πιθανή πρόσθετη χρέωση.
Δωρεάν διόρθωση λάθους στο όνομα
Ιδιαίτερα πρακτική είναι και η ρύθμιση για λάθη στα ονόματα των επιβατών.
Εφόσον το αίτημα υποβληθεί το αργότερο 48 ώρες πριν από την προγραμματισμένη αναχώρηση, η εταιρεία θα πρέπει να διορθώνει ορθογραφικό λάθος ή να επικαιροποιεί το όνομα λόγω διοικητικής αλλαγής δωρεάν τουλάχιστον μία φορά.
Η διόρθωση δεν θεωρείται μεταβίβαση του εισιτηρίου σε άλλο πρόσωπο.
Κάρτα επιβίβασης χωρίς υποχρεωτικό app και χωρίς επιπλέον χρέωση
Οι νέες διατάξεις βάζουν φρένο και στην υποχρεωτική χρήση εφαρμογών.
Όταν μια εταιρεία εκδίδει ψηφιακές κάρτες επιβίβασης, ο ταξιδιώτης δεν μπορεί να υποχρεώνεται να δημιουργήσει λογαριασμό χρήστη ή να εγκαταστήσει συγκεκριμένη εφαρμογή για να αποκτήσει πρόσβαση στην κάρτα του.
Παράλληλα, εφόσον έχει ήδη ολοκληρώσει το check-in, δεν μπορεί να χρεωθεί επιπλέον για έντυπη κάρτα επιβίβασης, ούτε να του απαγορευθεί η επιβίβαση επειδή εκτύπωσε ο ίδιος μια ευκρινή, μηχαναγνώσιμη έκδοση της ψηφιακής κάρτας.
Οι οικογένειες θα κάθονται μαζί χωρίς πρόσθετη χρέωση
Ο κανονισμός προβλέπει ακόμη ότι το πρόσωπο που συνοδεύει παιδί κάτω των 14 ετών θα πρέπει να μπορεί να κάθεται σε παρακείμενη θέση χωρίς πρόσθετη χρέωση.
Αντίστοιχη προστασία προβλέπεται για άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα και για άλλες κατηγορίες επιβατών με συγκεκριμένες ανάγκες.
Επιπλέον, βρέφη και παιδιά που χρειάζονται καρότσι θα μπορούν χωρίς πρόσθετη χρέωση να μεταφέρονται με αυτό έως την πύλη ή, όπου είναι δυνατό, έως τη θύρα του αεροσκάφους και να το παραλαμβάνουν ξανά κατά την άφιξη, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις ασφαλείας και λειτουργίας.
Σαφέστερος κατάλογος για τις «έκτακτες περιστάσεις»
Ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία της αναθεώρησης αφορά τις έκτακτες περιστάσεις, δηλαδή τις περιπτώσεις στις οποίες μία εταιρεία μπορεί να μην υποχρεούται να καταβάλει τη χρηματική αποζημίωση.
Ο κανονισμός εισάγει μη εξαντλητικό κατάλογο στον οποίο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, φυσικές καταστροφές, μη ασφαλείς μετεωρολογικές συνθήκες, πόλεμος ή εξέγερση, σοβαρές διασυνοριακές απειλές για τη δημόσια υγεία, περιστατικά με απείθαρχους επιβάτες, τρομοκρατικές ενέργειες, συγκεκριμένοι περιορισμοί της εναέριας κυκλοφορίας και άλλες περιστάσεις που βρίσκονται εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου του αερομεταφορέα.
Η επίκληση, όμως, της φράσης «έκτακτες περιστάσεις» δεν αρκεί πλέον ως γενική απάντηση.
Η αεροπορική εταιρεία θα πρέπει να αποδεικνύει ότι υπάρχει άμεση αιτιώδης σχέση μεταξύ της έκτακτης περίστασης και της συγκεκριμένης διαταραχής της πτήσης, καθώς και ότι έλαβε όλα τα εύλογα μέτρα για να την αποφύγει. Το βάρος της απόδειξης παραμένει στην εταιρεία, η οποία θα πρέπει να παρέχει σαφή και τεκμηριωμένη εξήγηση όταν απορρίπτει αξίωση αποζημίωσης.
Τι σημαίνει τελικά για τον ταξιδιώτη
Ο Κανονισμός 2026/2202 δεν ανατρέπει το βασικό ευρωπαϊκό μοντέλο προστασίας των επιβατών. Αντίθετα, διατηρεί τα ποσά αποζημίωσης και το κομβικό όριο των τριών ωρών, αλλά επιχειρεί να μετατρέψει μια νομοθεσία που σε μεγάλο βαθμό είχε συμπληρωθεί επί δύο δεκαετίες από αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα περισσότερο σαφές και λειτουργικό σύστημα.
Η σημαντικότερη αλλαγή για τον μέσο ταξιδιώτη βρίσκεται ίσως λιγότερο στα ίδια τα ποσά και περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο θα ασκούνται τα δικαιώματα: συγκεκριμένες προθεσμίες για τις εταιρείες, υποχρεωτική ενημέρωση για πιθανή αποζημίωση, δικαίωμα αυτοτελούς επαναδρομολόγησης όταν η εταιρεία δεν αντιδρά εγκαίρως, σαφέστερη διαδικασία καταγγελιών, αυξημένη διαφάνεια στις αποσκευές και περιορισμός πρακτικών που μέχρι σήμερα οδηγούσαν τον επιβάτη σε ένα ατελείωτο πινγκ πονγκ μεταξύ αεροπορικής εταιρείας, πλατφόρμας κράτησης και αεροδρομίου.
Το νέο πλαίσιο, ωστόσο, θα αρχίσει να εφαρμόζεται από τις 23 Οκτωβρίου 2027. Μέχρι τότε, για τις πτήσεις και τις διαταραχές που συμβαίνουν σήμερα, εξακολουθούν να ισχύουν οι υφιστάμενοι κανόνες του ευρωπαϊκού πλαισίου για τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών.
Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.
facebook
youtube
instagram
X
