Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου - «Ναι» στις ΑΠΕ, αλλά με προστασία της παραγωγικής γης

Τη θέσπιση ειδικής συμπληρωματικής πρόβλεψης στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με αυξημένη προστασία για τις περιοχές ιδιαίτερης παραγωγικής, περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας των νησιών, ζητά από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.

Τις θέσεις της Περιφέρειας διατυπώνει ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος, Καινοτομίας, Βιομηχανίας, Ενέργειας, Επαγγελμάτων, Απόδημου Ελληνισμού, Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Διαφάνειας Παντελής Μπουρνιάς, ξεκαθαρίζοντας ότι η περιφερειακή Αρχή δεν τάσσεται απέναντι στην ανάπτυξη των ΑΠΕ, αλλά ζητά η ενεργειακή μετάβαση να μη γίνει σε βάρος της παραγωγικής γης και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας των νησιών.

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκονται τα Μαστιχοχώρια και οι παραγωγικοί μαστιχώνες της Χίου, ο Κάμπος της Χίου, οι ελαιώνες της Λέσβου και οι ιστορικοί αμπελώνες της Σάμου, με την Περιφέρεια να υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες εκτάσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται στον χωροταξικό σχεδιασμό ως απλές διαθέσιμες εκτάσεις γης.

«Η ενεργειακή ανάπτυξη δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της παραγωγικής γης»

Η θέση που διατυπώνεται από τον Παντελή Μπουρνιά επιχειρεί να θέσει σαφή όρια ανάμεσα στην αποδοχή της πράσινης μετάβασης και στην ανάγκη προστασίας των παραγωγικών χαρακτηριστικών του Βορείου Αιγαίου.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Η πράσινη μετάβαση είναι εθνική και ευρωπαϊκή αναγκαιότητα. Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας είναι μέρος της λύσης. Δεν μπορεί, όμως, η ενεργειακή ανάπτυξη να γίνεται εις βάρος της παραγωγικής γης, του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης ταυτότητας των νησιών μας».

Ο Αντιπεριφερειάρχης επισημαίνει ότι το συγκεκριμένο ζήτημα έχει τεθεί και κατά το παρελθόν, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διαφορετικής αντιμετώπισης της χωροθέτησης ενεργειακών υποδομών στα νησιά του Βορείου Αιγαίου.

Βασικό επιχείρημα αποτελεί η μικρή γεωγραφική κλίμακα των νησιών, η περιορισμένη διαθέσιμη γη, η έντονη παρουσία παραγωγικών δραστηριοτήτων, αλλά και τα ιδιαίτερα πολιτιστικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά τους.

Το ζήτημα δεν περιορίζεται στη μαστίχα

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συζήτηση που έχει ανοίξει για τα Μαστιχοχώρια της Χίου, με την Περιφέρεια να επισημαίνει ότι το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά τη μαστιχοκαλλιέργεια.

Η ίδια προβληματική, σύμφωνα με την παρέμβαση, επεκτείνεται σε όλα τα ιδιαίτερα παραγωγικά τοπία του Βορείου Αιγαίου, όπου η αγροτική παραγωγή συνδέεται άμεσα με το φυσικό περιβάλλον, την πολιτιστική κληρονομιά και την οικονομική δραστηριότητα των τοπικών κοινωνιών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Περιφέρεια αναφέρεται στους παραγωγικούς μαστιχώνες και στα Μαστιχοχώρια της Χίου, στον ιστορικό Κάμπο, στους ιδιαίτερης αξίας ελαιώνες της Λέσβου, στους αμπελώνες της Σάμου, αλλά και σε κάθε περιοχή όπου η παραγωγική δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της φυσιογνωμίας και της οικονομίας ενός νησιού.

Η βασική θέση είναι ότι οι περιοχές αυτές αποτελούν ταυτόχρονα παραγωγικό κεφάλαιο, πολιτιστική κληρονομιά, τοπίο και οικονομικό πόρο και, κατά συνέπεια, απαιτούν διαφορετική χωροταξική αντιμετώπιση.

Οι πέντε προτάσεις της Περιφέρειας

Στην παρέμβασή της, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου καταθέτει πέντε συγκεκριμένες προτάσεις προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο τη δημιουργία ενός περισσότερο εξειδικευμένου πλαισίου για τα νησιά.

Πρώτον, ζητά τη σαφή χωρική αποτύπωση των σημαντικών παραγωγικών τοπίων του Βορείου Αιγαίου, μέσα από αξιόπιστα γεωχωρικά δεδομένα και ειδικούς χάρτες.

Δεύτερον, προτείνει τη θέσπιση ειδικών περιορισμών ή και ζωνών αυξημένης προστασίας για μεγάλης κλίμακας έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις συγκεκριμένες περιοχές.

Τρίτον, ζητά να καταστεί υποχρεωτική η προηγούμενη αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων που μπορεί να προκαλέσει η εγκατάσταση ενεργειακών υποδομών στην αγροτική παραγωγή, στο τοπίο, στο φυσικό περιβάλλον και στην πολιτιστική κληρονομιά.

Τέταρτον, προτείνει ειδική αντιμετώπιση των περιοχών στις οποίες παράγονται προϊόντα ΠΟΠ ή διατηρούνται παραδοσιακές καλλιέργειες και παραγωγικές δραστηριότητες μοναδικού χαρακτήρα.

Πέμπτον, ζητά ουσιαστικό ρόλο της Περιφέρειας, των Δήμων, των παραγωγικών φορέων και των τοπικών κοινωνιών κατά τον σχεδιασμό και τη χωροθέτηση μεγάλων ενεργειακών έργων στα νησιά.

Στο επίκεντρο τα Μαστιχοχώρια της Χίου

Ως χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της ανάγκης ειδικής χωροταξικής αντιμετώπισης παρουσιάζεται η περίπτωση των Μαστιχοχωρίων.

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου επισημαίνει ότι η μαστιχοκαλλιέργεια δεν αποτελεί μόνο μία γεωργική δραστηριότητα, αλλά έναν μοναδικό παραγωγικό και πολιτιστικό θεσμό, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη γη της νότιας Χίου, το τοπίο, τις αναβαθμίδες, την παραδοσιακή τεχνογνωσία και την οικονομική ζωή της περιοχής.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στην εγγραφή της τεχνογνωσίας της μαστιχοκαλλιέργειας στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, γεγονός που, σύμφωνα με την Περιφέρεια, ενισχύει την ανάγκη μιας συνολικής προσέγγισης για την προστασία τόσο της παραγωγικής δραστηριότητας όσο και του χώρου μέσα στον οποίο αυτή αναπτύχθηκε και εξακολουθεί να υφίσταται.

Η θέση που διατυπώνεται είναι ότι η προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από την προστασία του ίδιου του παραγωγικού τοπίου που τη διατηρεί ζωντανή.

Ελαιώνες στη Λέσβο και αμπελώνες στη Σάμο

Ανάλογη αντιμετώπιση ζητά η Περιφέρεια και για τις υπόλοιπες σημαντικές παραγωγικές περιοχές των νησιών.

Οι ελαιώνες της Λέσβου και οι ιστορικοί αμπελώνες της Σάμου χαρακτηρίζονται εξίσου σημαντικά στοιχεία του παραγωγικού και πολιτιστικού κεφαλαίου του Βορείου Αιγαίου, με την περιφερειακή Αρχή να απορρίπτει την εφαρμογή οριζόντιων κανόνων χωρίς προηγουμένως να λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.

Στο πλαίσιο αυτό, προβάλλεται ως αναγκαία μία διαφορετική «νησιωτική προσέγγιση», η οποία θα στηρίζεται στον τοπικό σχεδιασμό, στην επιστημονική τεκμηρίωση και στον προσδιορισμό των παραγωγικών εκτάσεων που πρέπει να προστατεύονται.

«Δεν είμαστε απέναντι στις ΑΠΕ»

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου επιδιώκει παράλληλα να καταστήσει σαφές ότι η παρέμβασή της δεν αποτελεί συνολική αντίθεση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Αντίθετα, η θέση που καταθέτει είναι ότι η ενεργειακή ανάπτυξη πρέπει να συνυπάρξει με την πρωτογενή παραγωγή, την προστασία του τοπίου και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Όπως επισημαίνεται στην παρέμβαση, οι επενδύσεις, η καθαρή ενέργεια και η ενεργειακή μετάβαση δεν θεωρούνται αντικρουόμενοι στόχοι με την προστασία της παραγωγικής γης και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Πρόσκληση στο ΥΠΕΝ για θεσμικό διάλογο

Παράλληλα, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου καλεί την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να προχωρήσει σε άμεσο θεσμικό διάλογο με την Περιφέρεια και τους τοπικούς φορείς.

Το αίτημα επικεντρώνεται στην εξέταση συγκεκριμένης τροποποίησης ή συμπληρωματικής ρύθμισης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου, ώστε να προβλέπεται ρητά η προστασία των ιδιαίτερων παραγωγικών τοπίων των νησιών.

Ταυτόχρονα, η Περιφέρεια δηλώνει έτοιμη να συνδράμει με τις υπηρεσίες της και σε συνεργασία με τους Δήμους, τα Πανεπιστήμια και τους παραγωγικούς φορείς στη δημιουργία ενός ενιαίου «Χάρτη Παραγωγικών και Πολιτιστικών Τοπίων του Βορείου Αιγαίου».

Ο συγκεκριμένος χάρτης προτείνεται να αποτελέσει εργαλείο για τον μελλοντικό χωροταξικό και ενεργειακό σχεδιασμό, αποτυπώνοντας τις περιοχές στις οποίες η ανάπτυξη ενεργειακών έργων θα πρέπει να υπόκειται σε αυξημένους περιορισμούς και ειδική αξιολόγηση.

Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης του Παντελή Μπουρνιά συνοψίζεται στην ανάγκη εξεύρεσης ισορροπίας ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και στην προστασία της παραγωγικής φυσιογνωμίας των νησιών.

«Δεν μπορούμε να ζητάμε από τα νησιά να γίνουν μέρος της πράσινης μετάβασης, ζητώντας τους ταυτόχρονα να θυσιάσουν τη γη που αποτελεί τη βάση της παραγωγής και της ταυτότητάς τους».

Η Περιφέρεια θέτει, έτσι, ως βασική προϋπόθεση για τον νέο ενεργειακό και χωροταξικό σχεδιασμό τη διασφάλιση επαρκούς χώρου τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την παραγωγή και το φυσικό περιβάλλον, με τελικό ζητούμενο τη βιώσιμη προοπτική των νησιών του Βορείου Αιγαίου.

Ακολουθήστε μας στο Google News. Μπείτε στην Viber ομάδα μας και δείτε όλες τις ειδήσεις από τη Χίο και το Βόρειο Αιγαίο.

Ειδήσεις σήμερα