06/12/2017 - 15:10
Αρθρογράφος: Σάκης Ιωαννίδης-Καθημερινή

Μελωδική γέφυρα πολιτισμών

του Σάκη Ιωαννίδη 

Δύσκολα περνούσε απαρατήρητο το κυπαρισσί τσαντόρ που φορούσε στο μικρό της κεφάλι. Δεν ήταν παραπάνω από έξι ετών η Σ. που παρακολουθούσε σχεδόν υπνωτισμένη τις μελωδίες που έβγαιναν μπροστά στα μεγάλα μαύρα μάτια της από τα φλάουτα, τα όμποε και τα βιολοντσέλα των μουσικών. Η μικρή από το Αφγανιστάν ήταν προσκεκλημένη στα μουσικά εκπαιδευτικά προγράμματα που διοργάνωσε το Μουσικό Φεστιβάλ Χίου, σε μια προσπάθεια να φέρει κοντά τους πολιτισμούς που συνυπάρχουν στο νησί με τους ντόπιους, με όχημα μια μουσική που έχει τις ρίζες της εκεί για περισσότερα από 150 χρόνια.

Το Φεστιβάλ έκανε ντεμπούτο το καλοκαίρι και τότε οι διοργανωτές του, η Ολγα Χόλντορφ Μυριαγκού και ο Λευτέρης Βενιάδης, δύο Χιώτες που ζουν στη Γερμανία, μας έλεγαν ότι θέλουν να έχουν παρουσία στο νησί και τον χειμώνα, όταν τα πράγματα γίνονται πιο εσωστρεφή και δύσκολα. Έτσι, η ομάδα επέστρεψε στη Χίο και μαζί με το πολυπληθές ακροατήριο στο Μουσείο Μαστίχας παρακολουθήσαμε τον Λευτέρη Βενιάδη και τον Αργεντινό κιθαριστή Σεμπάστιαν Πέτσνικ να αφηγούνται την ιστορία του Γάλλου περιηγητή Ουμπέρ Περνό, ο οποίος κατέγραψε και διέσωσε 114 μελωδίες του νησιού το 1898. Τα λόγια του συνθέτη μεταφράζονταν ταυτόχρονα σε αραβικά και φαρσί και στο τέλος του προγράμματος παιδιά Ελλήνων και προσφύγων από σχολεία της Χίου και τις οργανώσεις «Μετάδραση» και «Save the children» τραγουδούσαν τη χιώτικη «Σούσα» και τη «Μηλίτσα» ανάμεσα σε γέλια και χειροκροτήματα.

«Ο κύκλος είναι το ασφαλέστερο σχήμα όταν ασχολείσαι με τη μουσική θεραπεία τραυματισμένων παιδιών», μας λέει ο Ελληνοαμερικανός ομποΐστας Δημήτρης Καραμιτζάς, καθώς βλέπουμε τα παιδιά να σχηματίζουν έναν μεγάλο κύκλο στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο, στη χώρα του νησιού. Ο κ. Καραμιτζάς ζει στη Γερμανία και είναι συνιδρυτής του γερμανικού οργανισμού «MitMachMusik» που εκπαιδεύει πάνω από 200 παιδιά μεταναστών στην κλασική μουσική με μια θεραπευτική προσέγγιση. «Αυτό που χρειάζονται τα παιδιά σε αυτές τις συνθήκες είναι μια ξεκάθαρη δομή προγράμματος και η μουσική το προσφέρει αυτό. Το ασταθές και το χαοτικό επαναφέρει στο μυαλό τους δυσάρεστες μνήμες», σημειώνει.

Από τη σκηνή ακούγεται το γνωστό σμυρναίικο τραγούδι «Από ξένο τόπο κι απ’ αλαργινό» με τα λόγια να αλλάζουν από ελληνικά στα αραβικά του «Ghazali Ghazali» από τα ασυνόδευτα ανήλικα προσφυγόπουλα που φιλοξενεί η δομή της «Μετάδρασης». Ο 17χρονος Μουσταφά θα μου πει αργότερα ότι στα εργαστήρια του Μουσικού Φεστιβάλ ήταν από τις λίγες φορές που δεν ένιωσε διαφορετικός από τους άλλους ανθρώπους. «Είναι ο τρόπος που μας κοιτάνε μερικές φορές», λέει. Ο διπλανός του εξομολογείται ότι θέλει να γίνει δικηγόρος για να ξέρει τους νόμους και κανείς να μην μπορεί να τον ξεγελάσει.

Μου περιγράφουν την καθημερινότητά τους που περιλαμβάνει σχολείο, μαθήματα, ελεύθερο χρόνο και ένα ασφαλές περιβάλλον στη δομή της «Μετάδρασης» της Χίου που λειτουργεί με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Οι συνθήκες φαίνεται να είναι πολύ καλύτερες από την υπεράριθμη ΒΙΑΛ και τις καλοκαιρινές σκηνές που έχουν στηθεί περιμετρικά του παλαιού εργοστασίου. Οι πρόσφυγες που μένουν εκεί έχουν να αντιμετωπίσουν το τσουχτερό κρύο, την υγρασία και τις αντίξοες συνθήκες διαβίωσης, ενώ η ελλιπής διαχείριση του πολυάριθμου πληθυσμού εντείνει την προβληματική κατάσταση για τους πρόσφυγες και τους ντόπιους. Η μουσική μπορεί να χτίζει γέφυρες αλλά μερικά εμπόδια μοιάζουν αξεπέραστα. Το φεστιβάλ έκλεισε με μια μεγάλη συναυλία της Underground Youth Orchestra του Κώστα Ηλιάδη. Τα προσφυγόπουλα προσκλήθηκαν αλλά δεν ήταν εκεί, όχι με ευθύνη του φεστιβάλ. Ο κύκλος έμεινε ανοιχτός. 

Πηγή: Καθημερινή