Χίος Πόλη

13/3/18 10:40

τελ. ενημ.: 13/3/18 17:09

Βασικοί οδοί δεν έχουν τη χωρητικότητα να απορροφήσουν την «ουρά» των οχημάτων που θα προκαλέσουν οι αλλαγές στο κέντρο

Με ένα σημείωμα του στον «π» ο Γιάννης Σιδεράτος, πρόεδρος των Πολιτικών Μηχανικών της Χίου, καταθέτει σωρεία ενδοιασμών για τις αλλαγές που θα επέλθουν στο κέντρο της πόλης από τυχόν απότομη εφαρμογή της πρότασης της δημοτικής αρχής. Ο κ. Σιδεράτος προβλέπει κυκλοφοριακή ασφυξία, καθώς εκτιμά ότι τα σημερινά δεδομένα των γύρω από το κέντρο δρόμων δεν επαρκούν να απορροφήσουν την ουρά των οχημάτων που θα δημιουργηθεί. Αναλυτικά ο κ. Σιδεράτος αναφέρει:

Η παρέμβαση

Με αφορμή την παρουσίαση της μελέτης ανάπλασης του Δημοτικού Κήπου και της οδού Πολυτεχνείου έχουν προκύψει μεγαλύτερα ερωτηματικά για το κατά πόσο είναι πραγματοποιήσιμο το όλο εγχείρημα. Πως προέκυψε η χρηματοδότηση για την πολυσυζητημένη ανάπλαση; Δικαιολογεί η παρουσιαζόμενη πρόταση την επίτευξη του γενικότερου στόχου; Αν δεν γίνει άμεσα μήπως χαθεί η χρηματοδότηση;

Η χρηματοδότηση

Η χρηματοδότηση  προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση με απώτερο σκοπό να δημιουργηθούν πόλεις φιλικότερες προς το περιβάλλον, με αντίστοιχη μείωση των ρύπων και την εξοικονόμηση ενέργειας. Η επίτευξη αυτού του στόχου μπορεί να γίνει με τον Σχεδιασμό Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Είναι ένας τρόπος  αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης των προβλημάτων που δημιουργούν οι μεταφορές  σε αστικές περιοχές.

Ο Σχεδιασμός Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) είναι το αποτέλεσμα μιας συνολικής στρατηγικής που περιλαμβάνει ορθό χωροταξικό σχεδιασμό, αποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας και της στάθμευσης, ευέλικτες και αξιόπιστες δημόσιες συγκοινωνίες, κατάλληλες υποδομές για περπάτημα και ποδηλασία και χρήση καθαρών οχημάτων για τη μείωση της συμφόρησης και των εκπομπών.

Οι επιφυλάξεις και το ιστορικό

Η αρχή των επιφυλάξεων ξεκίνησε από τον τρόπο και τους όρους αποδοχής της δωρεάς της μελέτης ανάπλασης. Ο νόμος (Υ.Α. 26804  ΦΕΚ Β/1427) προβλέπει υποχρεωτικά την διενέργεια αρχιτεκτονικών διαγωνισμών για έργα μεγάλης κλίμακας, αξιόλογα  και συνεπώς μεγάλων επιπτώσεων στην ζωή μίας πόλης, όπως είναι ο Δημοτικός Κήπος.  Εκτός από την αναγκαιότητα τήρησης των νόμων , το βασικό πλεονέκτημα των διαγωνισμών είναι ότι έτσι δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής και αξιοποίησης όχι μόνο του ντόπιου ανθρώπινου δυναμικού αλλά και του εκτός Χίου,  αποκτά δε προβολή όλο το νησί. Παρουσιάζονται πολλές προτάσεις και βραβεύονται οι καλύτερες.  Έτσι ενώ είναι ευπρόσδεκτες οι δωρεές, αυτές πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη διενέργεια διαγωνισμών μελετών και όχι για την αγορά συγκεκριμένης μελέτης, που κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι είναι η καλύτερη.

Υπάρχει επίσης μεγάλο κενό ακόμα και σήμερα ως προς τις κατευθυντήριες γραμμές που εδόθησαν προς το γραφείο που εκπόνησε τη μελέτη και τους επιθυμητούς στόχους, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει η αξιολόγηση της.

* Ποιος για παράδειγμα έδωσε την εντολή (κατευθυντήρια γραμμή) και με ποια στοιχεία για την μετατροπή των οδών Πολυτεχνείου (Ομήρειο) σε ήπιας κυκλοφορίας και Δημοκρατίας (Δημαρχείο) σε διπλής κατεύθυνσης; Η μετατροπή αυτή αλλάζει βασικές λειτουργίες της πόλης.

* Γιατί δόθηκε αποσπασματικά προς το μελετητικό γραφείο μόνο ένα τμήμα της καρδιάς της πόλης (Κήπος-Πολυτεχνείου) αδιαφορώντας για το τι θα συμβεί στο υπόλοιπο (Δημοκρατίας, Μαρτύρων, περιφερειακή Κάστρου - Λιμάνι);

Όλα δείχνουν ότι οι αποφάσεις πάρθηκαν βιαστικά και κατόπιν προσωπικών επιλογών. 

Βασικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού της Βιώσιμης Αστικής Ανάπλασης είναι η συμμετοχική προσέγγιση, που περιλαμβάνει τους πολίτες και τους ενδιαφερόμενους φορείς, από την έναρξη του σχεδιασμού και καθ' όλη τη διαδικασία μέχρι την τελική πρόταση υλοποίησης. Κατά παράδοξο τρόπο πρώτα εξαγγέλθηκε η ύπαρξη μίας «ολοκληρωμένης» μελέτης, παρά το γεγονός ότι  πολλοί φορείς ζητούσαν εδώ και μήνες στοιχεία αυτής, χωρίς όμως να τους παρέχεται αυτή η δυνατότητα. Μόνο μετά την απόρριψης της μελέτης από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής Χίου ξεκίνησε ένας μαραθώνιος «παρουσίασης»  της,  η οποία προσπαθεί να βαφτισθεί ως υποτιθέμενη διαβούλευση!

Αν εφαρμοστεί η μελέτη ως έχει;

Δεν θα γίνει  κριτική στη αρχιτεκτονική πρόταση αν είναι καλή ή όχι εφόσον τα δεδομένα που της δόθηκαν είναι ελλιπή. Ας εξετάσουμε το θεωρητικό σενάριο, τι θα γινόταν αν εφαρμοζόταν;

Υπάρχουν βάσιμες επιφυλάξεις για το κυκλοφοριακό. Οι οδοί Πολυτεχνείου και Δημοκρατίας είναι κεντρικοί άξονες της πόλης και είναι μονόδρομοι, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας. Μετά την εφαρμογή της μελέτης θα υπάρχει από μία λωρίδα στην  διπλής κατεύθυνσης πλέον οδό Δημοκρατίας (μείωση 50%).   Ήδη από την μελέτη προβλέπονται φωτεινοί σηματοδότες στον κόμβο που δημιουργείται στην Εθνική Τράπεζα. Εκτός αυτών όμως  θα πρέπει να τοποθετηθούν και στον κόμβο στο Ηρώων, όπως επίσης και σε διαβάσεις επί της οδού Δημοκρατίας για την ασφαλή διέλευση των πεζών. Όλα αυτά θα είναι απολύτως βέβαιο ότι θα προκαλέσουν αναπόφευκτα κυκλοφοριακό κομφούζιο καθώς οι βασικοί οδοί και οι γύρω δρόμοι δεν έχουν την χωρητικότητα για να απορροφήσουν την «ουρά» των αυτοκινήτων.

Η μετακίνηση από την περιοχή της Πλατείας (Πολυτεχνείου) με κατεύθυνση προς Βροντάδο εξαιτίας της δημιουργίας του κόμβου στην Εθνική Τράπεζα θα γίνεται πλέον μέσω της Παραλιακής οδού (Λεωφ. Αιγαίου)! Το πρόβλημα θα μεταδοθεί και στη ζώνη λιμένα (Υπεραστικά ΚΤΕΛ-Παραλία), προκαλώντας καθημερινό έμφραγμα. Θα έχουμε μόνιμο μποτιλιάρισμα, αναποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας και των μεταφορών (τις ίδιες οδούς εκτός των Ι.Χ., θα χρησιμοποιούν και οι Δημόσιες Συγκοινωνίες, άφιξη πλοίου), που σημαίνει αυξημένους ρύπους, μείωση της ασφάλειας λόγω της αμφίδρομης κίνησης πεζών και οχημάτων, δηλαδή αποτέλεσμα αντίθετο από το επιδιωκόμενο.

Επίσης η «ήπια» οδός Πολυτεχνείου θα καταργηθεί από την ίδια την πραγματικότητα αφού θα επιλέγεται από όλο και περισσότερους οδηγούς (παρά τα φυτεμένα παρτέρια που θα υπάρχουν ως εμπόδια στην οδό) με σκοπό να αποφύγουν  τα φανάρια. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όπως ειπώθηκε στην παρουσίαση της μελέτης, για να είναι εφικτή η μονοδρόμηση της Παραλίας θα χρησιμοποιείται ως κύρια (!) οδός. 

Η ενοποίηση τόσο μεγάλης έκτασης κοινόχρηστων χώρων - πεζοδρόμων (Απλωταριά, Δημοτικός Κήπος, Πλατεία, οδός Πολυτεχνείου, οδός Βουπάλου) ενέχει τον κίνδυνο  της ερημοποίησης της περιοχής, καθώς θα υπάρχει ζωή μόνο σε συγκεκριμένες ώρες την ημέρα.  Είναι δεδομένο ότι βασικές λειτουργίες της πόλης επηρεάζονται και ως εκ τούτου εφόσον αποδεδειγμένα λείπει η απαραίτητη νομιμότητα των παρεμβάσεων και χωρίς την ύπαρξη χωροταξικής μελέτης (αφού επηρεάζεται ζωτικά όλη η πόλη),  το όλο έργο θα μπλοκάρει από τις πολλές ενστάσεις που φαίνεται ότι υπάρχουν. Η προσπάθεια εξομοίωσης των αντιδράσεων με άλλες παρεμβάσεις - αναπλάσεις που έγιναν κατά καιρούς στη Χίο είναι άστοχη, καθώς αφορούσαν κυρίως διαπλάτυνση πεζοδρομίων σε βάρος της στάθμευσης των Ι.Χ., χωρίς όμως τον επηρεασμό βασικών λειτουργιών της πόλης.

Θα χαθεί η χρηματοδότηση;

Ο Δημοτικός Κήπος είναι η φυσική διέξοδος των περισσοτέρων γειτονιών της πόλης. Οι αποσπασματικές επεμβάσεις που κατά καιρούς του έχουν γίνει και η σημερινή παρακμιακή  εικόνα που εκπέμπει, δημιουργεί την αναγκαιότητα της ανάπλασής του. Περιμετρικά των οδών που τον περιβάλλουν θα μπορούσε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές για περπάτημα, με σύγχρονες διαβάσεις που θα ενώνουν μέσω εσωτερικών διαδρομών του Δ. Κήπου την πόλη, από Βορά προς Νότο και από Δύση προς Ανατολή. Έτσι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένας δακτύλιος που θα «κούμπωναν» μελλοντικά πάνω του όλες οι γειτονιές της Χίου. Ισότιμα όμως, δίνοντας προοπτική βελτίωσης της ποιότητας ζωής παντού στη πόλη και όχι αποσπασματικά, όπως τώρα σχεδιάζεται, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τις περιοχές που βρίσκονται εκτός (της μελέτης ανάπλασης).

Αν η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου είχε την επιτυχία να εκμαιεύσει προγράμματα για την βελτίωση της ποιότητας ζωής στην πόλη μας, αυτό είναι κάτι ιδιαίτερα θετικό και επιθυμητό.  Θα πρέπει όμως η δημοτική αρχή  να  ξεφύγει από την αγχώδη λογική στο να παρουσιαστεί άμεσα έργο ασκώντας πολιτικές πιέσεις. Θα πρέπει ο οποιοσδήποτε σχεδιασμός να έχει την αποδοχή των φορέων και των πολιτών. Έτσι μία  σωστά προετοιμασμένη μελέτη με τις απαραίτητες εγκρίσεις, τεκμηρίωση και νομιμότητα, έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να γίνει αποδεκτή από την κοινωνία και να υλοποιηθεί, και το τελικό έργο να έχει το μέγιστο ανταποδοτικό όφελος , που είναι και το ζητούμενο.